الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

296

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

ماموريت الهى و الهام مرموز كه نام وحى بر آن گذارده شده است ، نخست مىگويد : « پروردگار تو به زنبور عسل ، وحى كرد كه خانه هايى از كوه‌ها و درختان و داربستهايى كه مردم مىسازند انتخاب كن » ( * ( وَأَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ ) * ) . [ نكته‌ها : ] [ 1 - كلمه وحى و معانى مختلف آن ] در اين آيه به چند تعبير برخورد مىكنيم كه همه درخور دقت است : 1 - كلمه وحى در اصل چنان كه راغب در مفردات مىگويد : به معنى اشاره سريع است سپس به معنى القا كردن مخفيانه سخنى آمده است ، ولى در قرآن مجيد وحى در معانى مختلفى به كار رفته ، كه همه بازگشت به همان معنى اصلى مىكند : از آن جمله وحى نبوت است كه در قرآن ، فراوان از آن ياد شده است ، در آيه 51 سوره شورى مىخوانيم : وَما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَه اللَّه إِلَّا وَحْياً . . . « خداوند با هيچ انسانى جز از طريق وحى سخن نمىگويد . . . » و نيز وحى به معنى الهام است ، خواه الهام خود آگاه باشد ( در مورد انسانها ) مانند وَأَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى أَنْ أَرْضِعِيه فَإِذا خِفْتِ عَلَيْه فَأَلْقِيه فِي الْيَمِّ ( قصص - 7 ) : « ما به مادر موسى الهام كرديم كه نوزادت را شير ده و هر گاه از دستيابى دشمنان بر او ترسيدى او را به آغوش امواج دريا بسپار » و خواه به صورت ناآگاه و الهام غريزى باشد ، چنان كه در مورد زنبور عسل در آيات فوق خوانديم ، زيرا مسلم است ، وحى در اينجا همان فرمان غريزه و انگيزه‌هاى ناخودآگاهى است كه خداوند در جانداران مختلف آفريده است . و نيز وحى به معنى اشاره است چنان كه در داستان ذكريا مىخوانيم فَأَوْحى إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُكْرَةً وَعَشِيًّا « ذكريا به مردم با اشاره گفت صبح