الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
279
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
فرزندان دختر ) با اينحال بدروغ مىگويند سرانجام نيكى دارند ، ناچار براى آنها آتش است و آنها از پيشگامان ( در آتش دوزخ ) هستند . 63 - به خدا سوگند ، پيامبرانى به سوى امتهاى پيش از تو فرستاديم اما شيطان اعمالشان را در نظرشان زينت داد ، و امروز او ولى و سرپرستشان است ، و مجازات دردناك براى آنها است . 64 - ما قرآن را بر تو نازل نكرديم مگر براى اينكه آنچه را در آن اختلاف دارند براى آنها تبيين كنى و مايه هدايت و رحمت است براى گروهى كه ايمان دارند . تفسير : گر حكم شود كه مست گيرند ! . . . بعد از ذكر آيات گذشته كه از جنايات وحشتناك مشركان عرب در زمينه بدعتهاى زشت و زنده بگور كردن دختران سخن مىگفت ممكن است اين سؤال براى بعضى پيش آيد كه چگونه خداوند بندگان گنه كار را با اينهمه ظلم و جنايت فجيع سريعا كيفر نمىدهد ؟ ! نخستين آيه مورد بحث گويى در مقام پاسخ به همين سؤال است . مىگويد : « اگر بنا شود خداوند مردم را به ظلمها و ستمهايى كه مرتكب مىشوند كيفر دهد ، جنبنده اى بر پشت زمين باقى نخواهد گذارد » ! ( * ( وَلَوْ يُؤاخِذُ اللَّه النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ ما تَرَكَ عَلَيْها مِنْ دَابَّةٍ ) * ) ( 1 ) . دابه به معنى هر گونه موجود زنده و جنبنده است ، در اينجا ممكن است به قرينه « على ظلمهم » كنايه از انسانها باشد . يعنى اگر خداوند ، انسانها را به خاطر ظلمشان مؤاخذه كند انسانى بر صفحه كره خاك باقى نخواهد ماند .
--> ( 1 ) ضمير عليها به ارض يعنى « زمين » بر مىگردد ، هر چند قبلا ذكرى از آن به ميان نيامده و اين به خاطر وضوح مطلب است و نظير آن در ادبيات عرب و غير عرب فراوان ديده مىشود .