الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
183
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
از اين گذشته وضع خاص كوهها مقاومت پوسته زمين را در مقابل جاذبه ماه ( جزر و مد ) زياد مىكند و اثر آن را به حد اقل مىرساند . از سوى سوم از قدرت طوفانهاى شديد و حركت دائمى بادها بر پوسته زمين مىكاهد چرا كه اگر كوهها نبودند سطح هموار زمين دائما در معرض تندبادها قرار داشت و آرامشى متصور نبود . و از آنجا كه كوهها يكى از مخازن اصلى آبها ( چه به صورت برف و يخ و چه به صورت آبهاى درونى ) مىباشند بلافاصله بعد از آن ، نعمت وجود نهرها را بيان كرده ، مىگويد « و براى شما نهرهايى قرار داديم » ( * ( وَأَنْهاراً ) * ) . و از آنجا كه وجود كوهها ممكن است اين توهم را به وجود آورد كه بخشهاى زمين را از يكديگر جدا مىكند ، و راهها را مىبندد ، چنين اضافه مىكند « و براى شما راهها قرار داد تا هدايت شويد » ( * ( وَسُبُلًا لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ) * ) ( 1 ) . اين مساله قابل توجه است كه در ميان بزرگترين سلسله جبال دنيا غالبا بريدگيهايى وجود دارد كه انسان مىتواند راه خود را از ميان آنها پيدا كند ، و كمتر اتفاق مىافتد كه اين كوهها به كلى بخشهاى زمين را از هم جدا كنند . و از آنجا كه راه بدون نشانه و علامت و راهنما ، انسان را به مقصد نمىرساند بعد از ذكر نعمت « راه » به اين « نشانهها » اشاره كرده مىگويد : « و علاماتى قرار داد » ( * ( وَعَلاماتٍ ) * ) . اين علامتها انواع زيادى دارد : شكل كوهها و درهها و بريدگيهاى آنها ،
--> ( 1 ) به هر حال آيه فوق يكى از معجزات علمى قرآن مجيد است كه حد اقل در آن روز براى انسانها كشف نشده بود ، شرح بيشتر در اين زمينه را در بخش معجزات علمى قرآن در كتاب ما « قرآن و آخرين پيامبر » بخوانيد .