ولى البته همانگونه كه گفتيم معنى ظاهر آيه اين است كه امة معدودة به معنى زمان معدود و معين است و اتفاقا در روايتى كه از امير مؤمنان على ع در تفسير آيه نقل شده « امت معدوده » همين گونه تفسير گرديده ، بنا بر اين روايات مزبور ممكن است اشاره به معنى دوم آيه و به اصطلاح « بطن آيه » بوده باشد كه البته در اين صورت بيان يك قانون كلى در مورد ستمگران است ، نه يك مساله مربوط به مشركان و مجرمان زمان پيامبر ص و مىدانيم كه قرآن آياتش معانى مختلفى دارد ، معنى نخستين و ظاهر آن ممكن است در باره يك مساله خاص يا گروه معينى باشد ، اما معنى دوم آن يك معنى عام و مجرد از زمان و گروه معين . چهار پديده كوتاه فكرى 2 - در آيات فوق سه حالت مختلف از حالات روحى مشركان و گنهكاران ترسيم شده كه در ضمن آن چهار وصف براى آنان آمده است : نخست اينكه آنها در برابر قطع نعمتها يؤوس يعنى بسيار نااميد ، و ديگر اينكه كفور يعنى بسيار ناسپاسند . و به عكس هنگامى كه غرق نعمت مىشوند ، يا حتى مختصر نعمتى به آنها مىرسد « از خوشحالى » دست و پاى خود را گم كرده ، يعنى چنان ذوق زده و غرق لذت و نشاط مىگردند كه از همه چيز غافل مىشوند ، و اين سرمستى از باده لذت و غرور آنها را به فساد و تجاوز از حدود الهى مىكشاند . ديگر اينكه فخور يعنى در موقع نعمت بسيار متكبر و خود برتربين و فخر فروش مىشوند . به هر حال اين صفات چهارگانه همه پديده هايى هستند از كوتاهى فكر و كمى ظرفيت و اينها اختصاص به گروه معينى از افراد بىايمان و آلوده ندارد ،