الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
31
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
درست است كه در آن موقع ناله و فريادشان به آسمان بلند مىشود ، و از گفتههاى شرمآور خود ، پشيمان مىگردند ، اما نه آن ناله به جايى مىرسد و نه اين پشيمانى سودى خواهد داشت . ديگر از نقطههاى ضعف آنان ، كم ظرفيتى در برابر مشكلات و ناراحتيها و قطع بركات الهى است ، چنان كه در آيه بعد مىگويد : « و هر گاه نعمت و رحمتى به انسان بچشانيم و سپس آن را از او بر گيريم او مايوس و نوميد مىشود و به كفران و ناسپاسى بر مىخيزد » ( * ( وَلَئِنْ أَذَقْنَا الإِنْسانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْناها مِنْه إِنَّه لَيَؤُسٌ كَفُورٌ ) * ) . گرچه در اين آيه سخن از انسان به طور كلى به ميان آمده ، ولى همانگونه كه سابقا هم به آن اشاره كرديم ، كلمه « انسان » در اين گونه آيات اشاره به انسانهاى تربيت نايافته و خودرو و بىارزش است ، بنا بر اين با بحثى كه در آيه قبل در باره افراد بىايمان گذشت ، تطبيق مىكند . سومين نقطه ضعف آنها اين است كه به هنگامى كه در ناز و نعمت فرو مىروند ، چنان خودباختگى و غرور و تكبر بر آنها چيره مىشود كه همه چيز را فراموش مىكنند ، چنان كه قرآن مىگويد : و اگر نعمتهايى بعد از ناراحتيها به اين انسان برسد چنان از خود مغرور مىشود كه مىگويد ديگر همه مشكلات و ناراحتيهاى من بر طرف شد و هرگز باز نخواهد گشت ، و به همين جهت شادى و سرور بىحساب و فخر فروشى و غرور بى جا سر تا پاى او را فرا مىگيرد آن چنان كه از شكر نعمتهاى پروردگار غافل مىگردد « ( * ( وَلَئِنْ أَذَقْناه نَعْماءَ بَعْدَ ضَرَّاءَ مَسَّتْه لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئاتُ عَنِّي إِنَّه لَفَرِحٌ فَخُورٌ ) * ) . احتمال ديگرى در تفسير اين آيه در جمله « * ( ذَهَبَ السَّيِّئاتُ عَنِّي ) * » نيز هست و آن اينكه هنگامى كه اين گونه اشخاص گرفتار شدائدى مىشوند و سپس به