كه ايمانشان را روى آنها گذاشته و با كفر از دنيا مىروند ، و به سختترين وضعى جان مىدهند ؟ مال و فرزند اگر پاك و صالح باشد موهبت است و سعادت و مايه رفاه و آسايش و اگر ناپاك و ناصالح باشد رنج و عذاب اليم است . در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد 1 - بعضى سؤال مىكنند كه چگونه در آغاز آيه اول گفته شده است خواه از روى اختيار يا اكراه انفاق كنيد پذيرفته نمىشود . در حالى كه در آخر آيه دوم تصريح شده كه آنها جز از روى كراهت انفاق نمىكنند آيا اين دو با هم منافات ندارد ؟ ولى با توجه به يك مطلب پاسخ اين سؤال روشن مىشود و آن اينكه آغاز آيه اول در واقع به صورت يك « قضيه شرطيه » است ، يعنى اگر از روى اطاعت و يا اكراه انفاق كنيد بهر شكل و بهر صورت باشد پذيرفته نخواهد شد ، و مىدانيم قضيه شرطيه دليل بر وجود شرط نيست ، يعنى به فرض كه از روى ميل و اختيار هم انفاق كنند فايده ندارد چون بى ايمانند . ولى ذيل آيه دوم بيان يك « قضيه خارجيه » است و آن اينكه آنها هميشه از روى اكراه انفاق مىكنند ( دقت كنيد ) . 2 - درس ديگرى كه از آيات فوق مىتوان گرفت اين است كه نبايد تنها به نماز و روزه مردم فريفته شد زيرا منافقان ، هم نماز مىخواندند ، و هم به ظاهر در راه خدا انفاق مىكردند ، بلكه بايد نمازها و انفاقهاى منافقگرانه را از اعمال پاك و سازنده مؤمنان راستين باز شناخت و اتفاقا با دقت و كنجكاوى در ظاهر عمل نيز غالبا شناخته مىشود .