الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
21
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
سپس صفات گروه دوزخى را در سه جمله خلاصه مىكند : نخست اينكه « آنها قلبهايى دارند كه با آن درك و انديشه نمىكنند » ( * ( لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها ) * ) . بارها گفتهايم كه قلب در اصطلاح قرآن به معنى روح و فكر و نيروى عقل است يعنى با اينكه استعداد تفكر دارند و همچون بهائم و چهار پايان فاقد شعور نيستند در عين حال از اين وسيله سعادت بهره نمىگيرند و فكر نمىكنند ، در عوامل و نتائج حوادث انديشه نمىنمايند و اين وسيله بزرگ رهايى از چنگال هر گونه بدبختى را بلا استفاده در گوشه اى از وجودشان رها مىسازند . ديگر اينكه « چشمهاى روشن و حقيقت بين دارند اما با آنها چهره حقايق را نمىنگرند و همچون نابينايان از كنار آنها مىگذرند » ( * ( وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها ) * ) . سوم اينكه « با داشتن گوش سالم ، سخنان حق را نمىشنوند » و همچون كران خود را از شنيدن حرف حق محروم مىسازند ( * ( وَلَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها ) * ) . « اينها در حقيقت همچون چهار پايانند » چرا كه امتياز آدمى از چهار پايان در فكر بيدار و چشم بينا و گوش شنوا است كه متاسفانه آنها همه را از دست دادهاند ( * ( أُولئِكَ كَالأَنْعامِ ) * ) . « بلكه آنها از چهار پايان گمراهتر و پستتر مىباشند » ( * ( بَلْ هُمْ أَضَلُّ ) * ) . چرا كه چهارپايان داراى اين استعدادها و امكانات نيستند ، ولى آنها با داشتن عقل سالم و چشم بينا و گوش شنوا امكان همه گونه ترقى و تكامل را دارند ، اما بر اثر هوا پرستى و گرايش به پستيها اين استعدادها را بلا استفاده مىگذارند ، و بدبختى بزرگ آنان از همين جا آغاز مىگردد . « آنها افراد غافل و بيخبرى هستند » و به همين جهت در بيراهههاى زندگى سرگردانند ( * ( أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ ) * ) .