الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
329
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
* ( بارَكْنا فِيها ) * ) همانطور كه سابقا هم اشاره كردهايم « ارث » در لغت به معنى مالى است كه بدون تجارت و معامله از كسى به كسى مىرسد ، اعم از اينكه از مردگان باشد يا از زندگان . « * ( يُسْتَضْعَفُونَ ) * » كه از ماده « استضعاف » گرفته شده معادل كلمه « استعمار » است كه در عصر و زمان ما به كار مىرود و مفهوم آن اين است كه قومى ستمپيشه جمعيتى را تضعيف كنند تا بتوانند از آنها در مسير مقاصدشان بهره كشى نمايند ، منتها اين تفاوت را با كلمه استعمار دارد ، كه استعمار ظاهرش به معنى آباد ساختن است و باطنش به معنى ويرانگرى ، ولى استضعاف ظاهر و باطنش هر دو يكى است ! . و تعبير به * ( كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ ) * اشاره به اين است كه فرعونيان به طور مداوم آنها را در ضعف و ناتوانى نگه مىداشتند ، ضعف و ناتوانى فكرى ، و اخلاقى و اقتصادى از هر نظر و در تمام جهات . و تعبير به * ( مَشارِقَ الأَرْضِ وَمَغارِبَهَا ) * ( مشرقها و مغربهاى زمين ) اشاره به سرزمينهاى وسيع و پهناورى است كه در اختيار فرعونيان بود ، زيرا سرزمينهاى كوچك ، مشرقها و مغربهاى مختلف و به تعبير ديگر افقهاى متعدد ندارد ، اما يك سرزمين پهناور ، حتما اختلاف افق و مشرقها و مغربها ، به خاطر خاصيت كرويت زمين ، خواهد داشت ، به همين دليل است كه ما اين تعبير را كنايه از وسعت سرزمين فراعنه گرفتيم . و جمله « * ( بارَكْنا فِيها ) * » اشاره به آبادى فوق العاده اين منطقه ، يعنى مصر و شام است ، كه هم در آن زمان و هم در اين زمان از مناطق پر بركت دنيا محسوب مىشود ، و بطورى كه بعضى از مفسران نوشتهاند در آن روز كشور فراعنه بقدرى وسعت داشت كه سرزمين شامات را هم در بر مىگرفت . بنا بر اين منظور حكومت بر تمام كره زمين نبوده است ، زيرا اين موضوع