الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

287

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

گفت اين مرد ساحر دانايى است « ( شعراء - 34 ) . اما اين دو آيه هيچگونه منافاتى با هم ندارند ، زيرا بعيد نيست كه اين سخن را نخست فرعون گفته باشد ، چون همه چشمها به دهان او دوخته شده بود سپس اطرافيان متملق و چاپلوسش كه هيچ هدفى جز ارضاى رئيس خود نداشتند ، و چشمشان همواره به دهان و قيافه و اشاره او دوخته شده است ، سخن او را تكرار كردند و يك زبان گفتند : « صحيح است ، اين مرد ساحر آزموده اى است » اين برنامه اختصاص به فرعون و اطرافيان او ندارد ، بلكه درباره همه ستمگران جهان و كارگردانان آنها صادق است . سپس افزودند هدف اين مرد اين است كه شما را از سرزمين و وطنتان بيرون براند « ( * ( يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ ) * ) . يعنى او نظرى جز استعمار و استثمار و حكومت بر مردم و توسعه طلبى و غصب سرزمين ديگران ندارد و اين كارهاى خارق العاده و ادعاى نبوت همه براى وصول به اين هدف است . و بعد گفتند با توجه به اين اوضاع و احوال عقيده شما در باره او چيست ؟ ( * ( فَما ذا تَأْمُرُونَ ) * ) . يعنى درباره موسى به مشورت نشستند و به تبادل نظر و شور پرداختند زيرا ماده « امر » هميشه به معنى فرمان نيست ، بلكه به معنى مشورت نيز مىآيد . در اينجا بايد توجه داشت كه اين جمله نيز در سوره شعرا آيه 35 از زبان فرعون نقل شده كه او به اطرافيان خود خطاب مىكند و مىگويد درباره موسى چه مىانديشيديد و چه نظر مىدهيد ؟ و گفتيم اين دو منافاتى با هم ندارند . اين احتمال نيز از طرف بعضى از مفسران داده شده است كه جمله « فما ذا تامرون » در آيه مورد بحث خطابى باشد كه اطرافيان فرعون به فرعون كرده اند