الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

271

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

زندگانى آنها را درهم بپيچد ، بدون اينكه كمترين نيازى به مقدمه چينى و فراهم ساختن اسباب قبلى و گذشت زمان داشته باشد ، آرى تنها در يك لحظه و بدون هيچ مقدمه ممكن است انواع بلاها بر سر اين انسان بىخبر فرود آيد . عجيب اين است با تمام پيشرفتى كه بشر امروز در صنايع و تكنولوژى كرده و با وجود اينكه نيروهاى مختلف جهان طبيعت را مسخر خويش ساخته ، در برابر اين گونه حوادث به همان اندازه ضعيف و ناتوان و بىدفاع است كه انسانهاى گذشته بودند ، يعنى در برابر زلزله‌ها و صاعقه‌ها و مانند آن كمترين تفاوتى در حال او حتى نسبت به انسانهاى پيش از تاريخ پيدا نشده است ، و اين نشانه نهايت ضعف و ناتوانى انسان در عين قدرتمندى و توانايى او است ، اين واقعيتى است كه بايد هميشه مد نظر همه باشد . در آيه بعد باز به شكل ديگرى و به بيان تازه اى اين حقيقت را تاكيد مىكند و مىگويد : « آيا اين مجرمان از مكر الهى ايمنند ؟ در حالى كه هيچكس جز زيانكاران خود را از مكر او در امان نمىدانند » ( * ( أَ فَأَمِنُوا مَكْرَ اللَّه فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اللَّه إِلَّا الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ ) * ) . همانطور كه در ذيل آيه 54 سوره آل عمران گفتيم « مكر » در لغت عرب با آنچه كه در فارسى امروز از آن مىفهميم تفاوت بسيار دارد ، در فارسى امروز مكر به معنى نقشه‌هاى شيطانى و زيانبخش به كار مىرود ، در حالى كه در ريشه اصلى لغت عرب ، « مكر » به معنى هر نوع چاره انديشى براى بازگرداندن كسى از هدفش مىباشد ، اعم از اينكه به حق باشد يا به باطل ، و معمولا در مفهوم اين لغت يك نوع نفوذ تدريجى افتاده است . بنا بر اين منظور از مكر الهى آن است كه خداوند ، مجرمان را با نقشه‌هاى قاطع و شكستناپذير بدون اختيار خودشان از زندگانى مرفه و هدفهاى خوشگذرانى باز مىدارد ، و اين اشاره به همان كيفرها و بلاهاى ناگهانى و بيچاره كننده است .