و براى خدا شريك قائلند پيروى مكن . تفسير : فرار از مسئوليت به بهانه « جبر » به دنبال سخنانى كه از مشركان در آيات سابق گذشت ، در اين آيات اشاره به پاره اى از استدلالات واهى آنان و پاسخ آن شده است : نخست مىگويد : « به زودى مشركان در پاسخ ايرادات تو در زمينه شرك و تحريم روزىهاى حلال چنين مىگويند كه اگر خداوند مىخواست نه ما مشرك مىشديم و نه نياكان ما بتپرست بودند ، و نه چيزى را تحريم مىكرديم » ، پس آنچه ما كرده‌ايم و مىگوئيم همه خواست او است ( * ( سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شاءَ اللَّه ما أَشْرَكْنا وَلا آباؤُنا وَلا حَرَّمْنا مِنْ شَيْءٍ ) * ) . نظير اين تعبير در دو آيه ديگر قرآن ديده مىشود ، در سوره نحل آيه 35 وَقالَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شاءَ اللَّه ما عَبَدْنا مِنْ دُونِه مِنْ شَيْءٍ نَحْنُ وَلا آباؤُنا وَلا حَرَّمْنا مِنْ دُونِه مِنْ شَيْءٍ و در سوره زخرف آيه 20 و قالُوا لَوْ شاءَ الرَّحْمنُ ما عَبَدْناهُمْ ، نشان مىدهد كه مشركان مانند بسيارى از گناهكارانى كه مىخواهند با استتار تحت عنوان جبر از مسئوليت خلافكارىهاى خود فرار كنند ، معتقد به اصل جبر بوده‌اند ، و مىگفتند : هر كارى را ما مىكنيم خواست خدا و مطابق اراده او است ، و اگر نمىخواست چنين اعمالى از ما سر نمىزد ، آنها در حقيقت مىخواستند خود را از اين همه گناه تبرئه كنند ، و گر نه و جدان هر انسان عاقلى گواهى مىدهد كه بشر در اعمال خويش آزاد است نه مجبور ، به همين دليل اگر كسى ظلمى در حق او كند ، ناراحت مىشود و او را مؤاخذه مىكند و در صورت « توانايى » مجازات مىنمايد ، همه اينها نشان مىدهد كه مجرم را در عمل خويش آزاد مىبيند ، نه مجبور ، و هرگز به اين عنوان كه عمل او مطابق خواست خدا است ، حاضر