خرد و ايمان در مقابل آن ايستادگى كند و به تعبير ديگر وسوسه‌هاى شيطانى انسان را مجبور به كار خلاف نمىكند ، بلكه نيروى اختيار هم چنان باقى خواهد بود ، اگر چه مقاومت در مقابل آن نياز به پايمردى و ايستادگى بيشتر و گاهى تحمل درد و رنج دارد ، و در هر حال اين گونه وسوسه‌ها سلب مسئوليت از كسى نمىكند ، همانطور كه در مورد آدم نكرد ، لذا ملاحظه مىكنيم ، با تمام عواملى كه در برابر آدم به عنوان تشويق به نافرمانى خدا از طرف شيطان وجود داشت ، خداوند او را مسئول عملش دانست و به ترتيبى كه بعدا خواهد آمد ، او را كيفر داد . 2 - شجره ممنوعه چه درختى بوده است ؟ در شش مورد از قرآن مجيد اشاره به شجره ممنوعه شده است ، بدون اينكه درباره كيفيت و يا نام آن سخنى به ميان آيد ، ولى در منابع اسلامى دو نوع تفسير براى آن آمده است ، يكى تفسير « مادى » كه طبق معروف در روايات ، « گندم » بوده است ( 1 ) . بايد توجه داشت كه عرب « شجرة » را تنها به درخت اطلاق نمىكند ، بلكه به بوته‌هاى گياهان نيز شجره مىگويد و لذا در قرآن مجيد به بوته كدو شجره اطلاق شده است وَأَنْبَتْنا عَلَيْه شَجَرَةً مِنْ يَقْطِينٍ ( صافات آيه 146 ) . و ديگرى تفسير « معنوى » كه در روايات از آن تعبير به « شجره حسد » شده است ، زيرا طبق اين روايات ، آدم پس از ملاحظه مقام و موقعيت خود چنين تصور كرد كه مقامى بالاتر از مقام او وجود نخواهد داشت ، ولى خداوند او را به مقام جمعى از اولياء از فرزندان او ( پيامبر اسلام و خاندانش ) آشنا ساخت ، او حالتى شبيه به حسد پيدا كرد ، و همين شجره ممنوعه بود كه آدم مامور بود به آن نزديك نشود ( 2 ) .

--> ( 1 ) و ( 2 ) براى اطلاع از اين روايات به تفسير نور الثقلين جلد اول صفحه 59 و 60 و جلد دوم صفحه 11 در تفسير آيات سوره بقره و سوره اعراف مراجعه شود .