در حقيقت طبق اين روايات ، آدم از دو درخت تناول كرد كه يكى از مقام او پائينتر بود و او را به سوى جهان ماده مىكشيد و آن گندم بود ، و ديگرى درخت معنوى مقام جمعى از اولياء خدا بود كه از مقام و موقعيت او بالاتر قرار داشت و چون از دو جنبه از حد خود تجاوز كرد به آن سرنوشت گرفتار شد . اما بايد توجه داشت كه اين حسد از نوع حسد حرام نبوده و تنها يك احساس نفسانى بوده است ، بى آنكه كمترين گامى بر طبق آن بردارد . و با توجه به اينكه آيات قرآن چنان كه كرارا گفته‌ايم ، داراى معانى مختلف است مانعى ندارد كه هر دو معنى از آيه اراده شود . اتفاقا كلمه « شجرة » در قرآن مجيد در هر دو معنى به كار رفته است ، گاهى در معنى درختان معمولى و مادى مثل و شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ ( مؤمنون - 20 ) كه اشاره به درخت زيتون است ، و گاهى در شجره معنوى به كار رفته مانند وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ ( اسراء - 60 ) كه منظور از آن ، جمعى از مشركان يا يهود و يا اقوام طاغى ديگر همانند بنى اميه مىباشد . البته مفسران احتمالات متعدد ديگرى درباره شجره ممنوعه داده‌اند ، ولى آنچه گفتيم از همه روشنتر است . اما نكته اى كه در اينجا بايد يادآور شد ( اگر چه در جلد اول تفسير نيز اشاره كرده‌ايم ) اين است كه در تورات ساختگى كه امروز مورد قبول همه مسيحيان دنيا و يهود است ، شجره ممنوعه به عنوان شجره علم و دانش و شجره حيات و زندگى معرفى شده است ( 1 ) تورات مىگويد : آدم قبل از آنكه از شجره علم و دانش بخورد علم و دانشى نداشت و حتى برهنگى خود را تشخيص نمىداد ، و هنگامى كه از آن خورد ، و به معنى واقعى ، آدم گرديد ، از بهشت

--> ( 1 ) سفر تكوين فصل دوم شماره 17 .