الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
42
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
دستور مىدهد كه اگر دشمنان از در دوستى و صلح در آيند شما نيز پاسخ مناسب دهيد ، ولى روشن است كه اين پيوند ، مانع از آن نيست كه يك حكم كلى و عمومى در زمينه تمام تحيتها و اظهار محبتهايى كه از طرف افراد مختلف مىشود ، بوده باشد . آيه در آغاز مىگويد : « هنگامى كه كسى به شما تحيت گويد پاسخ آن را به طرز بهتر بدهيد و يا لا اقل به طور مساوى پاسخ گوئيد » . ( * ( وَإِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها ) * ) « تحيت » در لغت از ماده « حيات » و به معنى دعا براى حيات ديگرى كردن است خواه اين دعا به صورت سلام عليك ( خداوند تو را به سلامت دارد ) و يا حياك اللَّه ( خداوند تو را زنده بدارد ) و يا مانند آن ، باشد ولى معمولا از اين كلمه هر نوع اظهار محبتى را كه افراد بوسيله سخن ، با يكديگر مىكنند شامل مىشود كه روشنترين مصداق آن همان موضوع سلام كردن است . ولى از پاره اى از روايات ، همچنين تفاسير ، استفاده مىشود كه اظهار محبتهاى عملى نيز در مفهوم « تحيت » داخل است ، در تفسير على بن ابراهيم از امام باقر و امام صادق ع چنين نقل شده كه : المراد بالتحية فى الايه السلام و غيره من البر : « منظور از تحيت در آيه ، سلام و هر گونه نيكى كردن است » و نيز در روايتى در كتاب مناقب چنين مىخوانيم « كنيزى يك شاخه گل خدمت امام حسن ع هديه كرد ، امام در مقابل آن وى را آزاد ساخت ، و هنگامى كه از علت اين كار سؤال كردند ، فرمود : خداوند اين ادب را به ما آموخته آنجا كه مىفرمايد : * ( وَإِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها ) * و سپس اضافه فرمود : تحيت بهتر ، همان آزاد كردن او است « ! و به اين ترتيب آيه يك حكم كلى درباره پاسخ گويى به هر نوع اظهار محبتى اعم از لفظى و عملى مىباشد .