جهاد را نازل كردى ؟ چه خوب بود اين دستور مدتى به تاخير مىافتاد ! و يا اينكه اين رسالت به عهده نسلهاى آينده واگذار مىشد ! ( 1 ) . ( * ( وَقالُوا رَبَّنا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتالَ لَوْ لا أَخَّرْتَنا إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ ) * ) . قرآن به اين گونه افراد دو جواب مىدهد : نخست جوابى است كه لابلاى عبارت : * ( يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّه أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً ) * . گذشت يعنى آنها به جاى اينكه از خداى قادر قاهر بترسند از بشر ضعيف و ناتوان وحشت دارند ، بلكه وحشتشان از چنين بشرى بيش از خدا است ! ديگر اينكه به چنين افراد بايد گفته شود به فرض اينكه با ترك جهاد چند روزى آرام زندگى كنيد ، بالآخره « اين زندگى فانى و بى ارزش است ، ولى جهان ابدى براى پرهيزكاران با ارزشتر است ، به خصوص اينكه پاداش خود را بطور كامل خواهند يافت و كمترين ستمى به آنها نمىشود » . ( * ( قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ وَالآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقى وَلا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا ) * ) « در تفسير اين آيه بايد به چند نكته توجه داشت : 1 - نخستين سؤالى كه پيش مىآيد اين است كه چرا از ميان تمام دستورهاى اسلامى تنها مسئله نماز و زكات ذكر شده است ، در حالى كه دستورهاى اسلام منحصر به اينها نيست . پاسخ سؤال اين است كه « نماز » رمز پيوند با خدا و « زكات » رمز پيوند با خلق خدا است ، بنا بر اين منظور اين است كه به مسلمانان دستور داده شد با برقرارى پيوند محكم با خداوند و پيوند محكم با بندگان خدا ، جسم و

--> ( 1 ) از بعضى از احاديث استفاده مىشود كه آنها سخنانى درباره قيام مهدى شنيده بودند بعضى از آنها انتظار داشتند كه مسئله جهاد به زمان قيام مهدى ( ع ) موكول شود ! - نور الثقلين جلد اول صفحه 518 . ( 2 ) فتيل : رشته باريكى است كه در شكاف وسط هسته خرما قرار دارد چنان كه شرح آن در جلد سوم صفحه 414 گذشت .