الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

4

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

مصداقهاى روشن است . بنا بر اين هر گونه تصرف در اموال ديگران از غير طريق صحيح و به ناحق مشمول اين نهى الهى است . تمام معاملاتى كه هدف صحيحى را تعقيب نمىكند و پايه و اساس عقلايى ندارد مشمول اين آيه است . همين معنى در سوره نساء آيه 29 با توضيح بيشترى خطاب به مؤمنان آمده است ، مىفرمايد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنْكُمْ : « اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! اموال يكديگر را به باطل و از طرق نامشروع نخوريد مگر اينكه تجارتى باشد كه با رضايت شما انجام گيرد » . استثناء تجارت ، توأم با تراضى ، در واقع بيان يك مصداق روشن از طرق مشروع و حلال است ، و هبه و ميراث و هديه ، وصيت و مانند آن را نفى نمىكند ، زيرا آنها نيز از طرق مشروع عقلايى است . جالب اينكه بعضى از مفسران گفته‌اند : قرار گرفتن آيه مورد بحث بعد از آيات روزه ( آيات 182 - 187 ) نشانه يك نوع همبستگى در ميان اين دو است ، در آنجا نهى از خوردن و آشاميدن به خاطر انجام يك عبادت الهى مىكند ، و در اينجا نهى از خوردن اموال مردم به ناحق كه اين هم نوع ديگرى از روزه و رياضت نفوس است ، و در واقع هر دو شاخه هايى از تقوا محسوب مىشود ، همان تقوايى كه به عنوان هدف نهايى روزه معرفى شده است ( 1 ) . ذكر اين نكته نيز لازم است كه تعبير به « اكل » ( خوردن ) معنى وسيع و گسترده اى دارد كه هر گونه تصرفى را شامل مىشود ، و در واقع اين تعبير كنايه اى است از انواع تصرفات ، و « اكل » يك مصداق روشن آن است . سپس در ذيل آيه ، انگشت روى يك نمونه بارز « اكل مال به باطل » ( خوردن

--> ( 1 ) اقتباس از تفسير فى ظلال القرآن جلد 1 ، صفحه 252 .