عبد الرحمن جامي

مقدمة ويليام چيتيك 52

نقد النصوص في شرح نقش الفصوص

علومى كه به آنها نسبت داده مىشود علو اضافى است ، چون علو ذاتى متعلق به خداوند است و بس . ليكن به اعتبارى ديگر اعيان عين حقاند ، و به اين اعتبار عالم ذاتا داراى علو است ، چون ذات آن ذات حق است . به اين صورت مهمترين مباحث نقد النصوص تلخيص و مطابق تقسيم بندى خود جامى تنظيم شده است . واضح است كه خود كتاب نقش الفصوص به هيچ عنوان چنين نظمى را ندارد - چون ، همانطور كه گفتيم ( ص سى ) ، اصولا بحثهاى شيخ أكبر مانند الهاماتى پى در پى است كه با يك ديگر رابطهء صرفا افقى و استدلالى ندارد . به علاوه به سادگى ممكن است در مطالب نقش الفصوص تقسيم بنديهاى ديگرى را به وجود آورد ( كتاب فصوص الحكم نيز ، و به طور كلى تمام كتابهاى شيخ ، نظم و ترتيب خاصى ندارد ) . از همينجاست كه شارحان مختلف هر كدام به نوبهء خود سعى كرده‌اند كه به آن نظمى بدهند . همانطور كه جامى در خصوص يكى از مباحث نوشته است ، اولياء « هر يكى از مقام خود خبرى داده‌اند » ( 51 / 3 - 4 ) . دربارهء مباحث مكتب شيخ أكبر نيز مىتوانيم بگوييم كه هر كسى از مقام خود به آن نظم و ترتيبى داده است ، و بدون شك خبرى كه جامى از مقام خود دربارهء اين مكتب داده است حائز اهميت خاصى است .