عبد الرحمن جامي

مقدمة ويليام چيتيك 23

نقد النصوص في شرح نقش الفصوص

34 . لوايح ، حدود 870 ، چاپى « 1 » ، 77 ص . از كتابهاى بسيار مهم و مبتكرانهء جامى است كه در آن موضوعات اصلى مكتب شيخ أكبر به صورت منقح و به نثر فارسى فصيح و روان تحرير شده است . جامى معمولا در بيشتر كتابهايش كه به اين قبيل بحثها مىپردازد آثار عرفانى ديگران را شرح مىكند . اما اين كتاب در حد خود كتابى مستقل است ( 8 ، 3 ، 8 ) . آغاز : لا أحصى ثناء عليك ، كيف . . . خداوندا سپاس تو بر زبان نمىآريم ، و ستايش تو بر تو نمىشماريم . . . انجام : چون لال توان بود در او گر پس از اين لب بگشايى به نطق خاكت به دهن 35 . لوامح يا شرح قصيدهء ميميهء ابن فارض ، 883 ، « 2 » چاپى ، 89 ص . شرح قصيدهء خمريهء معروف ابن فارض است ، با مقدمه اى سى صفحه اى در بيان مراحل وجود و حقيقت محبت . در اين كتاب جامى به عقايد شيخ أكبر توسل مىجويد تا معنى قصيدهء مزبور را شرح دهد . نثر او در اين كتاب شيرين و پخته است ، و حقايق عرفانى را به اسلوبى شيواتر و گيراتر از كتب پيشين خود بيان مىكند ( 5 ، 7 ، 5 ) . آغاز : سبحان من جميل ليس لوجهه نقاب . . . اى گشته نهان ز غايت پيدايى و ندر همه عالمى ز بس يكتائى . . .

--> « 1 » . اين كتاب چند بار به طبع رسيده است ، من جمله در هندوستان ، و لا اقل دو بار در چاپهاى سنگى در تهران ، و توسط مستشرق معروف انگليسى وينفلد ، كه آن را به انگليسى نيز ترجمه كرده است ، و توسط آقاى محمد حسين تسبيحى ، تهران ، 1342 ش . صحيحترين چاپ آن همان چاپ اخير است ، گر چه آن نيز بسيار مغلوط است ، و اين متن مهم هنوز مستلزم چاپ دقيق و بىغلط است . « 2 » در كتاب جامى تاريخ كتابت لوامح 875 دانسته شده است ، و در خود لوامح به تصحيح آقاى حكمت آل آقا ( تهران ، 1341 ش ) 883 . اين دو تاريخ از روى حساب جمل در رباعى آخر كتاب گرفته شده است ، زيرا كه جاى ترديد است كه تاريخ آن « شهر صفر » ( 875 ) است يا « از شهر صفر » ( 883 ) . نگارنده از روى معنى رباعى و نيز سبك كتاب تاريخ دوم را ترجيح مىدهد .