محمد تقي جعفري

307

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

انواع ظلم مالى ، جانى ، اعتبارى ، فكرى و روحى مخالفت با قوانين و پايمال كردن حقوق مردم كه ظلم ناميده مىشود ، با نظر به موضوع قانون و حق ، داراى اقسام گوناگون مىباشد . عمدهء آنها عبارتند از ظلم مالى ، ظلم جانى ، ظلم اعتبارى ، ظلم فكرى و ظلم روانى روحى . در اين مبحث به توضيح اختصارى هر يك از اين اقسام مىپردازيم : 1 . ظلم مالى - عبارت است از پايمال كردن حق مالى يك انسان يا حق مالى يك جامعه . وارد كردن ضرر مالى مستقيم يا غير مستقيم ، جلوگيرى از استفادهء مشروع از مال ، ايجاد كردن علل تباهى مال و امثال اين امور از نوع ظلم مالى است كه ممنوع است . از اين نوع ظلم است امتناع از دادن ارزش عادلانهء كار و كالا . درست است كه اين نوع تعدى و تجاوز بطور مستقيم مربوط به مال است ، ولى بدانجهت كه قوام حيات طبيعى انسانها با مال در صورت مواد معيشت است ، لذا ممكن است يك ضرر مالى موجب اختلال حيات انسان يا انسانهايى را فراهم بياورد . بىجهت نيست كه گاهى مال را با خون مساوى گرفته‌اند - اى خورندهء خون خلق از راه برد تا نيارد خون ايشانت نبرد مال ايشان خون ايشان دان يقين ز ان كه مال از روز آيد در يمين در بعضى از احاديث آمده است كه كسى كه در راه دفاع از مالش كشته شود ، شهيد محسوب مىگردد . البته نيازى به گفتن ندارد كه اين قضيّه مشروط به اينست كه مال از راه قانونى بدست آمده باشد و مربوط به قوام حيات انسانى بوده باشد . در طول تاريخ ما شاهد هزاران جنگ و كشتار جزئى و محلى و كشورى بر سر مسائل مالى مىباشيم . 2 . ظلم جانى - اين گونه تجاوز و ستمكارى از وارد كردن يك جراحت كوچك بر بدن گرفته ، تا كشتن و پايان دادن به زندگى يك يا چند انسان را شامل مىگردد . قبح و وقاحت اين ظلم شديدتر از ظلم مالى است . اگر بخواهيم شدت وخامت و پليدى اين