ديگران تحميل كند و اين نابكارى را قوه و قدرت بنامد . اين تبهكارى با نظر به علل و انگيزه‌هاى آن ، خيلى شگفتآور نيست ، شگفتآور آن است كه همين تبهكارى را قانون هستى و عدالت بنامند كه نهايت ناتوانى بشرى را اثبات مىنمايد . بهر حال ، با توجه به همهء مسائل مربوط به علوم انسانى و قوانين ثابتهء آن ، اين نتيجه را مىگيريم كه كسانى كه تمسّك به تلبيس و نيرنگ و فريبكارى در زندگى مىنمايند ، كاشف از ناتوانى آنان از زندگى با شخصيت داراى هويت و با شرافت و كرامت ذاتى و ارزشى است كه مىتواند از آنها برخوردار شوند ( 1 ) . شخصيت آدمى آن حقيقت عظمائى است كه با تعليم و تربيت صحيح ، با واقعيات روبرو مىشود و انحصار حيات با كرامت و شرافت ذاتى و ارزشى را در ارتباط با واقعيات ديده و آن را تأمين مىكند و نه تنها نيازى به سالوس بازى و دغل كارى نمىبيند ، بلكه اين گونه نيرنگ بازيها را مخالف اصول انسانى تلقى كرده و با آن ، به مبارزه برمىخيزد . اين نكته را كه تلبيس و شيطنت و نيرنگ بازى ضد تقوى است ،

--> ( 1 ) . منظور از كرامت ذاتى ، همان حيثيت و شرفى است كه خداوند متعال به همهء اولاد آدم ( ع ) عنايت فرموده است - * ( وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَفَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا ) * ( الاسراء آيهء 70 ) ( ما قطعا فرزندان آدم را تكريم نموده و آنان را در خشكى و دريا به تكاپو واداشتيم و از مواد پاكيزه به آنان روزى داديم و آنان را بر مقدارى فراوان از مخلوقات خود برترى داديم . ) و مقصود از كرامت ارزشى ، آن شرافت و عظمتى است كه انسان بوسيلهء تقوى و تلاش در مسير « حيات معقول » آن را تحصيل مىنمايد - * ( يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثى وَجَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَقَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ الله أَتْقاكُمْ ) * ( الحجرات آيه 13 ) ( اى مردم ، ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيره‌ها و قبائلى قرار داديم تا با شناخت همديگر و هماهنگى زندگى كنيد ، با كرامتترين شما نزد خدا با تقوىترين شماست . )