رويگردان و از او منحرف بودند ، جهاد كرد دنيا - از جملهء اين خطبه است : جز اين نيست كه دنيا ديدگاه نهايى انسان نابينا است ، او بعد از اين دنيا و بالاتر از آن را نمىبيند . ولى شخص بينا كسى است كه نگاهش از اين دنيا به اعماق آن نفوذ نموده و بعد از آن و بالاتر از آن را مىبيند ، و ميداند كه قرارگاه ابدى در وراى آن استپس شخص بينا از آن برميخيزد و حركت مىكند ، و نابينا به سوى آن حركت مىنمايد و آن را مقصد نهايى تلقى مىكندآدم بينا از اين دنيا توشه برمىگيرد و راهى آخرت مىگرددو نابينا توشه را براى همين دنيا مىاندوزد . موعظه براى مردم و بدانيد كه هيچ چيزى در اين دنيا وجود ندارد مگر اين كه صاحبش از آن سير مىشود [ و با تكرار و استمرارش ] به ملالت خاطر دچار مىگردد مگر از زندگى ، زيرا شخص زنده راحتى را در مرگ نمىبيندو جز اين نيست كه بيم از مرگ ( 1 ) به منزلهء حكمت است كه حيات قلب مرده استو بينايى است براى چشم نابيناو شنوائى است براى گوش كرو سيرابى است براى تشنه . و در اين حكمت است همهء بىنيازى و سلامت [ قرآن ] كتاب خداوندى است كه با آن مىبينيد ، و با آن سخن مىگوييد ، و با آن مىشنويدو بعضى از آيات قرآنى بعضى ديگر را توضيح مىدهدو بعضى از آن [ به تفسير و تاويل ] بعضى ديگر شهادت مىدهددر بيان الهيات هيچ اختلافى در ميان آياتش نيستو كسى را كه با قرآن همدم باشد از خدا

--> ( 1 ) شارحان نهج البلاغه در تفسير و توضيح معناى « و انما ذلك بمنزلة الحكمة » اختلاف نظر دارند محقق ابن ميثم بحرانى طورى تفسير مىكند و ابن ابى الحديد طورى ديگر . به نظر مىرسد توضيح بالا را مىتوان بعنوان يكى از محتملات مطرح نمود . و احتمال مىرود كه در متن خطبهء شريفه تقطيعى صورت گرفته باشد .