مباحث عميق مربوط به شناخت زيباييهاى محسوس را طرح و مورد تحقيق قرار بدهند متفكَّرانى هستند كه از مسائل مربوط به رشد و كمال معنوى روان يا روح نه تنها به سادگى مىگذرند ، بلكه گاهى از طرح چنين مسائلى گريزانند . آدگارپش در صفحهء 92 از كتاب انديشه‌هاى فرويد اين عبارت را از فرويد نقل مىكند : « من از طرح مسائل توزين ناپذير خود را ناراحت مىيابم و من همواره به اين ناراحتى اعتراف مىكنم » اين شخص كه با در هم آميختن علم با تخيّلات و تجسّمات ، خود را در دوران ما انسانشناس مطرح كرده است بنا به اعتراف خودش از طرح مسائل توزين ناپذير ناراحت است آيا براى اين كه اين آقا ناراحت نشود ، مىتوانيم از هزاران انسان بزرگ در شرق و غرب از سقراط و افلاطون و ارسطو گرفته تا فيلون اسكندرى و ابن سينا و ابن رشد و غزالى و مولوى و مير داماد و صدر المتألهين و دكارت و لايبنيتز و كانت خواهش كنيم كه آقايان لطفا مسائل توزين ناپذير معنوى را مطرح نكنيد ، زيرا در سالن آزمايشگاه علمى ما يك متخصّص در بارهء بيماريهاى روانى مخصوصا در بارهء عقده‌هاى درونى ، كه از عقدهء روانى و بيمارى خاصّ درونى در بارهء مسائل معنوى رنج مىبرد ، خوابيده است ، مبادا كه سر و صداى شما او را از خواب بپراند و برخيزد و با درونى عقده دار وادار به مداواى عقده‌هاى درونى مردم گردد . آيا اين آلرژى بيمار گونه كه موجب شده عاشق جلب شگفتى مردم ( فرويد ) را وادار به وحشت از طرح مسائل توزين ناپذير نمايد مىتوان تكليف ميليونها انسان بزرگ الهى را كه با احساسات و خردهاى خود بزرگترين گامها را در راه شناساندن انسان و اصلاح حال او برميدارند ، روشن بسازد و از آنها بخواهد كه بروند و با اسافل اعضاى خود بخلوت بنشينند و هويّت حيات و هدف آن را از آن اعضاء جستجو كنند و سپس به ريش عظماى بشريّت بخندند بنا بر اين ، بىتوجّهى برخى از متفكَّران دوران متأخّر به اديان الهى بعنوان عامل يا يكى از عوامل محرّك و مؤثّر در تاريخ نبايد تعيين كنندهء تكليف