( تا آن گاه كه خداوند سبحان از آن مردم تحمّل جدّى بر آزار و اذيّت در راه محبّتش و تحمّل ناگواريها از خوفش ( ترس از مشاهدهء نتايج كردارهاى خويشتن ) را ديد ، براى آنان از تنگناهاى بلاء ، فرج عطا فرمود و بجاى ذلَّت ، عزّت و بجاى ترس ، امن و امان عنايت فرمود . پس آنان ملوك و زمامداران و پيشوايان و پرچمداران هدايت گشتند و كرامت خداوندى در بارهء آنان بحدّى رسيد كه حتّى آرزويشان هم به آن نمىرفت . ) 17 - توافق در اميال و آرمانها ، منظور از اين توافق ، آن نيست كه مردم يك جامعه داراى اميال و خواسته‌ها و هدفها و آرمانهاى متّحد بوده باشند زيرا بديهى است كه اين يك امر محال است ، بلكه منظور هماهنگى و سازگارى با يكديگر است كه نخستين نتيجهء آن ، منتفى شدن تزاحمها و تصادمهاى شكنندهء يكديگر است . براى تخريب و نابود كردن يك جامعه ، كلنگ از آسمان نمىآيد ، بلكه عامل تخريب از ناسازگارى و ناهماهنگى آراء و اميال و خواسته‌هاى مردم آن جامعه بوجود مىآيد . به همين جهت است كه امير المؤمنين عليه السّلام نه تنها در خطبهء قاصعه ، بلكه در خطبه‌ها و نامه‌هاى خود در موارد متعدّد به پرهيز از اختلاف در آراء و اميال و آرمانها دستور داده‌اند . و ما در سرتاسر تاريخ اين پديده را مانند يك قانون كلَّى شاهديم كه قدرتمندان قدرتپرست و سلطه جو ، برّانترين اسلحه اى كه در تخريب يك جامعه براى تسلَّط بر آن به كار برده‌اند ، همان انداختن اختلاف و ناهماهنگى در ميان مردم آن جامعه بوده است . لذا مىتوان گفت : عامل هماهنگى ، سازگارى در هدفگيريها و آرمانها و خواسته‌ها و آراء ، عامل بقاى جامعه است و اصلا بدون آن ، جامعه اى وجود ندارد ، تا تمدّن و فرهنگش مطرح شود . 18 - اعتدال دلها مىتوانيم بگوئيم : اين عامل يكى از موارد عامل شمارهء 17 مىباشد ، زيرا توافق و هماهنگى و سازگارى مطلق در جامعه بدون اعتدال دلها امكانپذير نخواهد بود مقصود از اعتدال دلها رشد و حركت تكاملى دلها است كه با شكوفائى طبيعى خود ، هم امتيازات عالى خود را براى انسان