محمد تقي جعفري

5

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

لذت دنيوى براى ترس از آتش و يا براى طمع در نعمتهاى بهشتى از حور و قصرها و ميوه‌ها و چشمه سارها ، اعراض نمايد ، او هم زاهد است ، ولى درجهء اين زاهد از درجهء اولى پائينتر است . و كسى كه فقط بعضى از عوامل لذت دنيوى را مانند مال نه مقام ترك كند . يا پرخورى را ترك كند نه تجمل بازى را ، چنين شخصى زاهد ناميده نمىشود ( 1 ) » . ابن سينا در كتاب اشارات زاهد و عابد و عارف را به ترتيب زير تعريف مىكند : المعرض عن متاع الدّنيا و طيّباتها يخصّ باسم الزّاهد و المواظب على فعل العبادات من القيام و الصّيام و نحوهما يخصّ باسم العابد و المتصرّف بفكره ألى قدس الجبروت مستديما لشروق نور الحقّ فى سرّه يخصّ باسم العارف و قد يتركَّب بعض هذه مع بعض - ( 2 ) ( كسى كه از متاع دنيا و پديده‌هاى پاكيزهء آن اعراض كند ، زاهد ناميده مىشود و كسى كه به انجام عبادتها مانند نماز و روزه و امثال آنها مواظبت داشته باشد ، عابد ناميده مىشود و كسى كه تفكر خود را رو به قدس جبروت به كار انداخته و دوام تابش نور حق را در درونش مىخواهد ، عارف ناميده مىشود و گاهى بعضى از اين اوصاف با بعضى ديگر در سه گروه فوق تركيب مىيابد ) . اگر در دو تعريف فوق دقت نمائيم ، تعريف محمد مهدى نراقى مشروحتر و جامعتر به نظر مىرسد ، زيرا معناى مناسبى را كه با توجه به مجموع منابع اسلامى براى زهد مىتوان در نظر گرفت ، اعراض از متاع دنيا و پديدهاى پاكيزه و لذت بخش آن نيست . چنان كه در تعريف ابن سينا آمده و در عبارت دوم نراقى ديده مىشود : الأعراض عن متاع الدّنيا و طيّباتها . بلكه معناى مناسب زهد كه در مواردى

--> ( 1 ) . جامع السعادات - محمد مهدى نراقى ج 2 ص 55 و 56 . ( 2 ) . الاشارات و التنبيهات - ابن سينا نمط نهم ص 369 .