مزيت بسيار مهم نيز برخوردار است كه مىتواند اشراف و نظاره بر جهان داشته آن را تفسير و توجيه نمايد . اين فعاليت ذهنى و اشراف و نظاره يك نتيجهء ضرورى كه بوجود خواهد آورد ، اينست كه يك حكمت و مشيت والائى اين جهان را بيك مقصد عالى به حركت در آورده و بوسيلهء قوانين آن را بسوى آن مقصد مىراند ، زيرا بهر جزئى از جهان كه در حال رابطه با ديگر اجزاء بنگرد ، تصديق مىكند كه : قطره اى كز جويبارى مىرود از پى انجام كارى مىرود آن اصول جهان بينى كه بر اين مبنا قابل درك و پذيرش قرار مىگيرد ، بدون ترديد وارد سطوح عميق روانى آدمى مىگردد و حيات او را تفسير و توجيه مىنمايد . اين حيات توجيه شد به مقصد عالى هستى « حيات معقول » ناميده مىشود . 7 - هنر در حيات معقول مباحث مربوط به هنر را در رساله اى بنام « فلسفهء هنر از ديدگاه اسلام » مطرح نموده‌ايم . در آن مباحث سه نظريهء اساسى را در بارهء هنر مورد بررسى قرار داده‌ايم كه عبارتند از : 1 - هنر براى هنر 2 - هنر براى انسان 3 - هنر براى انسان در حيات معقول در تفسير نظريهء سوم نخست هدف زندگى و زندگى هدفدار را به اين نحو تعريف كرده‌ايم : آرمانهاى زندگى گذران را با اصول « حيات معقول » اشباع نمودن و شخصيت انسانى را در تكاپو بسوى ابديت كه به فعليت - رسانندهء همهء ابعاد روحى در جاذبهء پيشگاه الهى است بثمر رسانيدن . زندگى هدفدار كه همان « حيات معقول » است ، عبارت از حيات آگاهانه اى كه نيروها و فعاليتهاى جبرى و جبرنماى زندگى طبيعى را با برخوردارى از رشد آزادى شكوفان در اختيار ، در مسير هدفهاى تكاملى نسبى تنظيم نموده ، شخصيت انسانى را كه تدريجا در اين گذرگاه ساخته مىشود وارد هدف اعلاى زندگى مىنمايد . اين هدف اعلا شركت در آهنگ كلى هستى وابسته به كمال برين