است . در قرآن مجيد در برابر رضايت ابتدائى و خام كه از مختصات گرايش به « حيات طبيعى محض » است ، رضايت عالى ناشى از گرايش به « حيات معقول » ( حيات طيبه و حيات مستند به دليل روشن ) مطرح و آن را نتيجهء ارتباط رشد يافتگان با خدا معرفى مىنمايد . از آن جمله : 1 - * ( يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً . فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَادْخُلِي جَنَّتِي ) * ( 1 ) ( اى نفس و اصل بمقام والاى اطمينان ، بسوى پروردگارت برگرد ، در حالى كه تو به درجهء رضايت از پروردگارت رسيده اى و پروردگارت از تو راضى است . داخل در گروه بندگانم باش و قدم در بهشت من بگذار ) اطمينان نفس و رضايت كه در اين آيه مقدمهء بازگشت به پيشگاه ربوبى معرفى شده است ، آن اطمينان و رضايتى است كه آدمى را شايستهء ديدار خداوندى و ورود در گروه بندگان رشد يافته نموده است . اين اطمينان حاصل از به فعليت رسيدن و شكوفا شدن و ابتهاج شخصيت آدمى است ، نه فرو رفتن در لجن خواسته‌هاى فريباى حيات طبيعى كه روى بدبختىها و سيه روزيهاى ديگر انسانها و اضطرابات پشت پردهء خودآگاهىهاى خود انسان استوار شده است . مقدمه اى بر تفسير « حيات معقول » در اين مقدمه اولا بيك اصل مهم كه مخصوص قلمرو انسان شناسى است . بطور مختصر اشاره مىكنيم و ثانيا آيات قرآنى مربوط به « حيات معقول » را كه سرفصل مباحث ما است ، مىآوريم : اما اصل مهمى كه مخصوص قلمرو انسان شناسى است ، يك ملازمهء لطيف ميان دو قضيهء « حيات انسانى چنين است » و « حيات انسانى چنين بايد باشد » است كه متأسفانه از ديدگاه اغلب متفكران علوم انسانى دور مىماند . تحقيقات ما در بارهء جهان شناسى و انسان -

--> ( 1 ) الفجر آيه 27 تا 29