داشته و بطور طبيعى موجب تعلق خاطر آدمى بوده و محبت به وطن نه تنها ممنوع قلمداد نشده است ، بلكه چنان كه از آيات شريفه برمىآيد محروميت بى دليل از زندگى در وطن مىتواند موجب مقاومت و پيكار هم بوده باشد . گروه سوم - آيات زيادى است كه با اشكال مختلف وطن را در موقع ناهموارى براى زندگى بطور عموم و زندگى معتقدانه به ايده آل دينى بالخصوص ، قابل طرد و مهاجرت از آن را مطلوب معرفى مىكند ، مانند : * ( « إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ ، قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ الله واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَساءَتْ مَصِيراً » ) * ( 1 ) ( كسانى را كه فرشتگان در حالى كه ستم به خود روا داشته‌اند ، در مىيابند ، به آنان مىگويند در چه حال بوديد آنان به فرشتگان پاسخ مىدهند كه مادر روى زمين بينوايان بوده‌ايم . فرشتگان مىگويند : مگر زمين خدا پهناور نبود كه مهاجرت كنيد [ تا ستمديده واقع نگرديد ] جايگاه آن مردم كه به خود ستم روا داشته‌اند ، دوزخ و پايان كارشان بد است . ) در اين آيه صريحاً كسانى را كه در وطن مظلوم شده ، توانايى مهاجرت داشته‌اند ولى مهاجرت نكرده‌اند ، توبيخ فرموده است ، بلكه از آن جهت كه وعدهء آتش دوزخ به آنان داده شده است ، مرتكب گناه كبيره گشته‌اند . در جاى ديگر مىفرمايد : * ( « وَما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الله وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَالنِّساءِ وَالْوِلْدانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِه الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُها وَاجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَاجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيراً » ) * ( 2 ) ( چه شده است بشما كه

--> ( 1 ) النساء آيهء 97 ( 2 ) النساء آيهء 75