15 ، 16 - اىّ دار بعد داركم تمنعون و مع اىّ امام بعدى تقاتلون ( كدامين خانه و وطن را جز خانه و وطن خود از اشغال بيگانگان ممنوع خواهيد ساخت و با كدامين رهبر پس از من ، به ميدان نبرد وارد خواهيد گشت ) از وطن خود دفاع كنيد و رهبرتان را بشناسيد در بارهء ارزيابى وطن و شناخت هويت و مختصات آن ، مباحث فراوانى در كتابهاى سياسى و اجتماعى و حقوقى مطرح شده است . ما مقدارى از آن مباحث را در مجلد هشتم از تفسير و نقد و تحليل مثنوى از ص 512 تا ص 524 آورده‌ايم . بدانجهت كه ممكن است تفسير و نقد و تحليل در دسترس مطالعه كنندهء محترم نباشد ، لذا آن مباحث را كه مورد احتياج است ، در اينجا مىآوريم : وطن چيست و آيا حب الوطن مطلوب مطلق است در علوم سياسى و حقون مدنى و همچنين در تفسير لغوى وطن اختلاف نظرى وجود دارد . بعضى از متفكرين علوم سياسى معتقدند كه وطن يك انسان عبارت از جايگاهى است كه در آن زندگى مىكند . بعضى ديگر مىگويند : براى صدق وطن كافى نيست كه جايگاهى براى زندگى يك انسان بوده باشد ، بلكه بايد روابطى طبيعى يا قراردادى با آن جايگاه داشته باشد ، مانند زاييده شدن در آن جايگاه و پذيرش آداب و رسوم و حقوق و اخلاق و مذهب مردم آن جايگاه . گروهى مسئلهء همزبان بودن و روابط ديگرى را نيز براى تحقق ( مواطن و هموطن ) ذكر كرده‌اند . به نظر مىرسد مفهوم رابطهء يك انسان با جايگاهى كه در آن زندگى مىكند ، كاملا نسبى بوده باشد .