قضاوت بارتلمى سانتهيلر در بارهء تفكرات ماكياولى سانتهيلر مىگويد : 1 - « در بارهء تفكرات سياسى منفور ماكياولى ، همه چيز گفته شده است . نام اين تفكرات سياسى در نظر دولتمردان حتى در نظر فاسدترين آنان همراه با نوعى رسوائى است . تنها اخلاقيون نيستند كه از اين تفكرات انتقاد ميكنند ، حتى آن پادشاهان نيز كه گفته مىشود : ماكياولى كتاب « شهريار » را براى آنان تأليف نموده است ، كتاب مزبور را طرد كرده‌اند . شرافت فردريك دوم بود كه باعث شد آن كتاب را پيش از ديگران محكوم و مطرود بسازد . اين سياست شايستهء همان خصومت و نفرت است كه صاحبنظران با اتفاق كلمه ابراز داشته‌اند . محال است كه يك انسان كتاب شهريار را با هشيارى بخواند و آن را بپذيرد . تفكرات مؤلف در اين كتاب كاملا روشن است ، اگر چه تفسيرهاى گوناگونى در بارهء آن تفكرات ابراز شده است . اين تفكرات پندهائى است كه ماكياولى به لورنز دومديسى داده و قواعد زمامدارى را كه از تجربهء خصوصى و روش مشهورترين زمامداران استخراج كرده است ، به او تعليم مىدهد . خود ماكياولى در جملاتى كه بازگو كنندهء تقديم كتاب به لورنز است ، همين مطلب را تصريح كرده است ، و كسانى كه پس از او آمده‌اند ، نمىتوانند منكر اين تقديم باشند . » ( 1 ) 2 - آشكار است كه ماكياولى درك هر گونه امتياز ما بين خير و شر را از دست داده است . او به ارتكاب جنايت در همهء اشكالش با كمال خونسردى توصيه مىكند . ماكياولى معمولا نمونه هايى را براى اثبات تفكرات خود ، انتخاب مىكند كه رأى عموم مردم از آن نمونه‌ها بدانجهت كه غولهائى وحشتناكند ، متنفر و بيزار است ، مانند سزار بورژيا و پدر فاسقش اسكندر ششم . » ( 2 )

--> ( 1 ) كتاب السياسة - ارسطو - ترجمهء بارتلمى سانتهيلر از يونانى به فرانسه و از فرانسه به عربى احمد لطفى سيد مقدمه بقلم سانتهيلر ص 67 . ( 2 ) كتاب السياسة - ارسطو - ترجمهء بارتلمى سانتهيلر از يونانى به فرانسه و از فرانسه به عربى احمد لطفى سيد مقدمه بقلم سانتهيلر ص 67 .