محمد تقي جعفري
88
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )
كه دانستهها و خواستههاى آدمى را براى تقويت و ادامهء حيات ، توجيه و اداره مىنمايد . خود ايده آل به معناى خود مطلوب انسان ، بدون تشخيص هدف مطلق ، توانايى مديريت صدها يا هزاران فعاليت درونى و برونى را دارا نمىباشد ، وصول به آن هدف مطلق ، يا هدفهايى كه در يك هدف واحد هماهنگى دارند ، اساسى ترين عامل حركت و مديريّتهاى آن مىباشد . بنا بر اين هر حقيقت مطلوبى هر اندازه كه به آن هدف يا هدفها نزديكتر و مؤثرتر بوده باشد ، جنبهء هدفى آن بيشتر خواهد بود . با مطالعه و تحقيق لازم و كافى در دو ضابطهء مزبور است كه ما مىتوانيم هدفها و وسيلهها را بشناسيم و با ارزيابى لازم در آن دو ، گامى صحيح در زندگانى برداريم . ملاك اصالت هدفها بقرار زير است : حيات ، اصيلترين هدفها بدانجهت كه ابعاد حيات آدمى بسيار متنوع است ، لذا بايستى هدفهاى متنوعى را براى حيات مطرح نمائيم . نخست جنبهء هدفى خود حيات را مورد بررسى قرار مىدهيم : چند دليل روشن اصالت جنبهء هدفى حيات را اثبات مىكند : دليل يكم - داشتن حيات و ادامه آن اصيلترين هدفى است كه خود را مطلوب مستقل و نهايى در مقابل تمام فعّاليتهاى فكرى و عضلانى ما بر مىنهد . تنها اين هدف است كه همهء آنچه را كه در سلطهء آدمى قرار مىگيرد ، از ديدگاه وسيله مىنگرد . اين دليل مستند به آگاهى حيات از خود حيات مىباشد كه بىنياز از واسطه همگان در خود در مىيابند . دليل دوم - همه قوانين موضوعهء بشرى و قواعد مذهبى و اصول اخلاقى بدون استثناء ، اصالت هدف بودن حيات را مىپذيرد . حتّى كلَّيّت همهء قوانين در موقع اخلال به حيات تخصيص مىخورد ، به اين معنى كه هر قانون لازم الاجراء در موقع مزاحمت با حيات ممنوع ، و هر موضوع ممنوع الاجراء لازم الاجراء مىگردد . دليل سوم - در تمام طول تاريخ ، همهء انسانها با احساس ضرورت حيات