« إِنَّ الله يَعْلَمُ ما يَدْعُونَ مِنْ دُونِه مِنْ شَيْءٍ 29 : 42 . » ( 1 ) ( خداوند مىداند دعوت وگرايشهاى شما را به غير خدا ) . « والله يَعْلَمُ ما تَصْنَعُونَ 29 : 45 » ( 2 ) ( خدا مىداند هر كارى را كه مىكنيد . ) ويعلم ما تفعلون . ( الشورى آيه 25 ) ( هر كارى را كه مىكنيد خدا مىداند ) . « ويَعْلَمُ ما تَفْعَلُونَ » 42 : 25 ( 3 ) ( هر كارى را كه مىكنيد خدا مىداند ) . « إِنَّ الله يَعْلَمُ غَيْبَ اَلسَّماواتِ واَلأَرْضِ والله بَصِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ 49 : 18 » ( 4 ) ( خداوند غيب آسمانها و زمين را مىداند و خدا به آن چه كه انجام مىدهيد بينا است ) آيات فوق با بيانات گوناگون تمام جهان هستى را اعم از ظاهر و باطن و كارهاى انسانى را اعم از آن كه آشكار شده باشد يا تنها در قلمرو درون در صورت خيال و نيت بگذرد معلوم خداوندى معرفى مىكند . بنا بر اين آن دسته از آيات كه مىگويد : خداوند مردم را آزمايش مىكند تا كار اختيارى آنها را بداند . معناى ديگرى را غير از آن كه ظاهر لغوى آنها مىرساند در بر دارد ، مانند « ولَقَدْ فَتَنَّا اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ الله اَلَّذِينَ صَدَقُوا ولَيَعْلَمَنَّ اَلْكاذِبِينَ 29 : 3 . » ( 5 ) ( ما پيش از آنان مردمى را در آزمايش قرار داديم تا خداوند بداند كسانى را كه راست مىگويند و آنان را كه دروغ گويانند ) . مفسرين در تفسير اين قبيل آيات يكى از دو راه مهم را انتخاب كرده‌اند : راه يكم - ليعلم ( تا بداند ) را به معناى تا مشخص ومتمايز بسازد ( 6 )

--> ( 1 ) سوره العنكبوت ، آيهء 42 . . ( 2 ) سوره العنكبوت ، آيهء 45 . . ( 3 ) سوره الشورى ، آيه 25 . . ( 4 ) سوره الحجرات ، آيهء 18 . . ( 5 ) سوره العنكبوت ، آيهء 3 . . ( 6 ) تفسير صافى ، فيض آيه 167 آل عمران ومجمع البيان طبرسى . .