مقدمه - جلال الدين در باره ى پديدهء شگفت انگيز عشق در ديوان شمس تبريزى ومثنوى مطالب فراوانى را آورده است . بدان جهت كه اصول اساسى پديدهء عشق در مثنوى منهاى احساساتى كه در ديوان شمس ديده مىشود وجود دارد ، وموضوع بررسى ما هم كتاب مثنوى است ، لذا تنها مسائل مربوط به عشق را كه در مثنوى آمده است ، مطرح مىكنيم . البته در مواردى هم از ديوان شمس استفاده كرده‌ايم . اين نكته هم پوشيده نماند كه كيفيت گفت گوى جلال الدين در بارهء پديدهء عشق وخواص آن به طورى همه جانبه وجالب است كه مىتواند عشق ورزى خود جلال الدين را اثبات نمايد ، اما اين كه عشق وعاشقى جلال الدين چه بوده ومعشوقش كيست ؟ مىتوان از ابيات مثنوى به طور كلى آن را به دست آورد . ما در مجلد ، اول مسائل مربوط به عشق را در 9 مسئله به طور اجمال و مانند فهرست مطرح كرده‌ايم . در اين مباحث مقصود ما بررسى مشروح در انديشه واحساس جلال الدين در موضوع عشق است . البته با اعتراف به اين كه اين گونه بررسىها در باره ى درك مقاصد جلال الدين و آن چه كه در درون او مىگذشته است ، جز روشنايىهاى مختصر چيز ديگرى نخواهد بود ؟