محمد تقي جعفري

183

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى

ده ها آيات ديگر با مضامين مختلف اكثريت را از آن جهت كه اكثريت است مستلزم واقعيت وارزش نمىداند . بنا بر اين ممكن است دو اعتراض در اين مورد مطرح شود : 1 - اگر راست است كه اكثريت دليل واقعيت واثبات كننده ارزش نيست ، پس توصيهء خداوند به مشورت چه معنا دارد دارد ؟ مىگوييم : هيچ جاى ترديد نيست كه قرآن ومنابع ديگر اسلام به مشورت در امور دستور صادر كرده است ، از آن جمله : « وأَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ ومِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ 42 : 38 » ( 1 ) ( امرشان محصول مشورت در ميانشان بوده و از آن چه كه به آنان روزى كرده‌ايم انفاق مىكنند ) . « فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ الله لِنْتَ لَهُمْ ولَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ اَلْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ واِسْتَغْفِرْ لَهُمْ وشاوِرْهُمْ فِي اَلأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى الله إِنَّ الله يُحِبُّ اَلْمُتَوَكِّلِينَ 3 : 159 » ( 2 ) ( به وسيلهء رحمتى كه از خدا به تو عنايت شده است به آنان نرم گشتى و اگر تند خو وسخت دل بودى از پيرامون تو پراكنده مىشدند ، از آنان در گذر و به آنان استغفار كن و در امر با آنان به مشورت بپرداز ، وقتى كه تصميم گرفتى ، به خداوند توكل كن ، خداوند توكل كنندگان را دوست مىدارد ) . اين مطلب صحيح است وترديدى در آن وجود ندارد ، زيرا اولا مشورت در بارهء موضوعات وپديده هاى مربوط به موضوعات است ، نه در بارهء قوانين و احكام كه همهء آنها از طرف آفرينندهء بشر مقرر وابلاغ شده است . ثانيا - اكثريتى كه در مشورتهاى اسلامى ممكن است موجب ترجيح شود ،

--> ( 1 ) سوره الشورى ، آيهء 38 . . ( 2 ) سوره آل عمران ، آيهء 159 . .