محمد تقي جعفري

100

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى

كميل ، ابو جميله از جابر جعفى ، عمر بن شمر از جابر جعفى ، العلاء بن رزين از مردى از قبيله جعف ، رشيد هجرى ، ابو خالد تمار ، از ميثم تمار ، سلمان فارسى ، هارون بن سعيد العجلى عبد الرحمن بن خلدون موقعى كه در بارهء ملاحم وجفر سخن مىگويد ، اين مسئله را صريحا متذكر مىشود كه : « اگر رواياتى كه نسبت جفر وعلم به اسرار را به امام صادق و ساير ائمه عليه السلام مىدهد از نظر سند صحيح باشند ، مىتوان پذيرفت ، زيرا آنان اهل كرامات بودند . كرامات غير طبيعى به ساير اشخاص ثابت شده است ، چه رسد به حال خاندان عصمت كه از نظر علم ودين وعلامات نبوت ومشمول بودن به عنايت الهى از همهء آنها بالاتر بوده‌اند . ( 1 ) و در اين باره شواهدى ذكر مىكند اسرار از گروه مجهولات به معناى اصطلاحى نيست مقصود از اسرار موضوعات و مسائل مجهول نيست ، تا گفته شود : سنت ديرينهء فرهنگ بشرى چنين بوده است كه همواره در هر عصرى مقدارى از مجهولات كم وبيش ديدگاه بشرى را تاريك مىساخته ، تدريجا با بروز نوابغ وگسترش روابط با طبيعت آن مجهولات روشن مىگشت . بلكه مقصود از اسرار آن واقعيات است كه در پشت پردهء طبيعت و در ما فوق اصول وقوانين آن جريان دارد و هر كسى نمىتواند به آنها دسترسى داشته باشد و اگر اشخاصى هم پيدا شوند كه به جهت رشد و تكامل عالى روحى با نشانه هايى از آن اسرار آشنا شوند ، ممكن است كمترين تغييرى در درك مجهولات عالم طبيعت ايجاد نكند ، يعنى مثلًا اگر يك مرد كامل بتواند راز حركت كلى جهان طبيعت را دريابد مستلزم آن نيست كه حتماً بايد علت تحول اكسيژن وهيدروژن با نسبت معين به آب را نيز درك كند .

--> ( 1 ) مقدمه ابن خلدون ، ص 334 . .