محمد تقي جعفري
101
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى
مانند متصدى ادارى يك كارگاه معظم كه صدها مهندس در به وجود آوردن آن شركت نموده ومحصول هزاران مسائل علمى وصنعتى را در آن پياده كردهاند . متصدى ادارى كارگاه مزبور با يك عده مسائل مربوط به مجموع كارگاه آشنايى دارد وواقعياتى براى او در بارهء كارگاه مزبور از نظر اقتصادى ، حقوقى ، سياسى مطرح ودريافت شده است كه بدون آن واقعيات ، دانش وبينشهاى مهندسين لغو وبىهوده مىباشد . تفاوت ديگرى كه اسرار با مجهولات دارد ، اين است كه مجهول عبارت از آن تاريكى است كه موجب ناتوانى وترس واضطراب ومحروميت از واقعيات ومزاياى آن مجهول است ، در صورتى كه اسرار عبارت از آن اصول ومبادى عاليه است كه مىتواند پشتيبان روح انسانى در جهان هستى بوده باشد . مثلًا موقعى كه راز حركت كلى ولو به طور اجمال براى آدمى قابل درك مىگردد مشكلات وناتوانىها واضطرابات معلول حركت ودگرگونى قابل هضم مىباشد و روح آدمى را از متلاشى شدن وياس وگرفتگى نجات مىدهد ، مثلًا وقتى كه احساس مىكند كه به وجود آمدن آدمى و قرار گرفتن آن در مسير تحولات از كودكى به جوانى و از جوانى به ميانسالى و از ميانسالى به كهن سالى وسپس فرسودگى دوران پيرى از راز با عظمتى پيروى مىكند ، هرگز به از دست دادن دوران جوانى وطراوت و قرار گرفتن در پرتگاه پيرى ناراحت وملول نمىگردد . علت پذيرش وجود اسرار در جهان هستى با نظر گرفتن اختلاف انسانها از حيث استعداد وبرداشت از جهان هستى متنوع مىباشد ، مثلًا گروهى به نظم قانونى جهان مىنگرند ونمىتوانند هستى را در محاصرهء خود آن نظم قرار دهند ومىگويند : خراميدن لاجوردى سپهر همان گرد گرديدن ماه و مهر