ثانياً - آن آزادى كه با سفارش نفس حيوانى در درون ايجاد مىشود ، انسان را نبايد به اشتباه بياندازد و مانند آن بيمار نباشد كه طبيب از بهبودى او مأيوس گشت و گفت هر كارى بخواهى مىتوانى انجام بدهى ، مقصود آشاميدن و خوردن و ساير مسائل مربوط به مزاج طبيعى او بوده است ، نه حتى آن آزادى كه بتواند خيانت كند و دست به جنايت بيالايد و سم كشنده را هم بخورد . خلاصه - تمام اين نمونه ها را كه از شش دفتر مثنوى براى تشبيهات و تمثيلات و تنظير و تجسيم جلال الدين آورديم ، نه تنها كافى نيست ، بلكه حتى عنوان نمونه بودن مثالهاى گذشته هم نوعى مسامحه دارد كه بر مثنوى شناسان پوشيده نيست و به عقيدهء ما يكى از كارهاى بسيار لازم كه بايد در مثنوى انجام بگيرد ، همين است كه براى استخراج و توضيح و نقد و تحليل امور چهارگانه براى هر دفتر يك مجلد مستقل نوشته شود كه تا حدودى وضع مثنوى را از اين جهت هم روشن بسازد . منتخباتى از جملات آلبرت اينشتين ( از كتاب زندگى اينشتين تذكر 1 - چنانچه در نقل جملات دانشمندان و انسان شناسان ديگر در مجلدات گذشته متذكر شده‌ايم ، منظور ما از نقل اين جملات مقدمه‌اى براى باز كردن راه در راه آشنايى با فرهنگ كلى بشرى است نه مقايسهء تحقيقى ميان اين گونه جملات و روش علمى و عرفانى جلال الدين مولوى . 2 - اين نكته هم پوشيده نماند كه ما در نقل جملات به طور عموم تا آن جا كه توانسته‌ايم به اصل مأخذ مراجعه كرده‌ايم و در صورت عدم امكان بترجمه ها بر فرض صحت آنها استناد نموده‌ايم . اين مطلب را نيز در گذشته ياد آور شده‌ايم كه نقل اين جملات دليل بر موافقت كلى ما با مضامين آنها نمىباشد . « شريفترين و نجيبترين انفعالى كه بشر قادر بدرك آنست انفعال عرفانى است