اى ماه اگر تو هم شكر خنده كنى گويم چو نگار شهد گفتار منى ( 1 ) شب ظلمانى تاريكى روز فراق را ، ماه پشت ابرهاى سياه ، يار پوشيده از ديده گان را ، ابرهاى سياه و پر باران هم ديده گان اشكبار عاشق را مجسم مىسازد : اى شب تو به روزگار من مىمانى اى ماه نهان به يار من مىمانى اى ابر سيه تو هم به اين حالت زار بر ديدهء اشكبار من مىمانى 3 - اگر يك موضوع و رويدادى بيكى از جهات اهميت حياتى براى انسان داشته باشد خواه در بارهء آن موضوع و رويداد خوف و هراس جدى در خود احساس كند ، يا اميدى در بارهء آن داشته باشد . . . به هر اندازه كه خوف و اميد و ساير پديده هاى حياتى در بارهء آن موضوع و رويداد شديدتر بوده باشد ، اشياء و پديده هاى عينى از حالت بىطرفى به حالت ارتباط با آن موضوع و رويداد مىگرايد . به همين جهت است كه اندكاند كسانى كه در اين دنيا بدون اشتغال روانى در بارهء يك يا چند موضوع و رويداد ، زندگى كنند لذا شايسته است كه بگوييم : اغلب انسانها براى خود جهانى مىسازند و در آن زندگى مىكنند ، اما آن جهان عينى مشترك كه تمام اين جهانها را در بر دارد براى آنان شبيه بيك بار تحميل شده است كه بدوش خود مىكشند اين همه دلايل عقلى و نقلى كه مانع دلباختگى و فريب خوردن به موضوعات مادى است و اين همه تشويق و تحريك كه براى بينش معرفت و ارزش يا بى واقعى اشياء در عالم عقل و منابع اسلامى آمده است ، همه و همه براى به دست آوردن استقلال و زندگى در جهان واقعى و دور ساختن از جهان مصنوعى است كه دلباختگىها و خوف و هراسها و اميدهاى بىجا به وجود مىآورد . 4 - محدوديت شگفت انگيز فعاليتهاى مغز انسانى و محدوديت حواس و بازيگرىهايى كه روى واقعيات انجام مىدهد ، يكى ديگر از عوامل احتياج به

--> ( 1 ) ديوان ابو القاسم لاهوتى . .