محمد تقي جعفري
157
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى
( ( 2620 ) ) مرغ مرده خشك وز زخم كلاغ استخوانها زار گشته چون بناغ پس طلب كردند و ديگى يافتند بىسر و بىبن سبك بشتافتند بر سر آتش نهادند آن سه تن مرغ فربه را به ديگ اندر ز فن آتشش كردند چندان اى پسر كاستخوان شد پخته لحمش بىخبر ( ( 2621 ) ) ز ان همىخوردند چون از صيد شير هر يكى از خوردنش چون پيل سير ( ( 2622 ) ) هر سه ز ان خوردند و بس فربه شدند چون سه پيل بس بزرگ و مه شدند ( ( 2623 ) ) آن چنان كز فربهى هر يك جوان در نگنجيدى ز زفتى در جهان ( ( 2624 ) ) با چنين كبزى و هفت اندام زفت از شكاف در برون جستند تفت ( ( 2625 ) ) راه مرگ خلق ناپيدا رهى است در نظر نايد كه آن بىجا رهى است ( ( 2626 ) ) نك پياپى كاروانها مقتفى زين شكاف در كه هست آن مختفى ( ( 2627 ) ) بر در ار جويى نيابى آن شكاف سخت ناپيدا در او چندين زفاف اى ضياء الحق حسام الدّين عيان باز بايد گفت شرح اين بيان اى پسر هر مختصر افسانه نيست آشنا را روى در بيگانه نيست تفسير ابيات در اين جا داستان قوم سبا و احمقى آنان بيادم افتاد ، دم حماقت آميزشان نسيم عطر آميز صبا را به وباى مرگبار تبديل كرد . مثل داستان قوم سبا شبيه به افسانهء كودكان در بارهء شهر و ساكنانش و كردارهاى آنان بود . خيلى از مثلها را به كودكان تلقين كردهاند كه داراى اسرار و اندرزهاى بس مفيد است . درست است كه در افسانه ها شوخىها و قضاياى ناصحيح وجود دارد ، اما همان شوخىها و قضايا بمثابهء ويرانه هايى است كه خالى از گنج نمىباشد . در افسانهء كودكان چنين آمده است كه : در روزگاران كهن شهرى بود بس بزرگ و عالى ولى باندازهء يك كاسهء گلى