محمد تقي جعفري
مقدمة الكتاب 23
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى
است ، دليل اين انتخاب اين است كه نسخهء مزبور تقريباً داراى مزاياى زيادتر از ساير نسخ مىباشد ، زيرا به عقيدهء صاحب نظران مصححترين كتاب مثنوى منسوب به نيكلسون است ، پس از آن كه ما دو نسخهء رمضانى و نيكلسون را تطبيق كرديم ديديم كه هر چه را كه نيكلسون ثبت كرده رمضانى هم در نسخهء خود آورده با اضافات ديگرى . در ص 11 از مقدمهء نسخهء رمضانى چنين مىگويد : در اين اثناء آگاه شدم كه نسخهء نفيسى در اختيار حضرت استاد آقاى سرتيپ عبد الرزاق مهندس بغايرى است كه به يك واسطه از روى خط بهاء الدين ولد پسر مولانا نوشته شده است ، و نسخهء خطى ديگر از استاد معظم آقاى ملك الشعراء بهار به عاريت گرفته شد كه مولوى عبد اللطيف با 48 نسخه مثنوى مقابله كرده و امتيازاتى داشت و همچنين به دورهء مثنوى استاد نيكلسون و نسخ مرغوب چاپ هند و ايران مراجعه كرده در نتيجه مقابله كليه نسخ فوق مثنوى حاضر به دست آمده . مطلب هشتم - يك نظر اجمالى به زندگانى جلال الدين در اولى مطالب گفتيم : كه در پايان اين مطالب مقدار مختصرى در شرح زندگى جلال الدين به اين خواهيم كرد . البته دليل اين كه در اين باره با كمال اختصار گفتوگو مىكنيم اين است كه تاريخ زندگانى جلال الدين را در كتب زيادى كه مىتواند در دسترس همگان قرار بگيرد نوشتهاند . 1 - نسب جلال الدين را بدين ترتيب ثبت كردهاند محمد بن بهاء الدين بن محمد بن حسين بن احمد الخطيب بن محمود بن ثابت بن مسيب بن مطهر بن حماد بن عبد الرحمن بن ابى بكر . 2 - تولد جلال الدين در بلخ در ششم ربيع الاول سال 604 هجرى بوده است . 3 - نقل كردهاند كه از پنج سالگى به خوددارى و تأديب نفس پرداخته است . 4 - ملاقات او با شمس تبريزى و علاقه مند شدن جلال الدين به مقام عرفان شمس از نظر تاريخى مدارك فراوانى دارد ، مىگويند انقلاب روحى جلال الدين معلول همان ملاقات بوده است ، ولى معلوم است كه شمس تبريزى در تمام دورهء زندگانىاش تنها با جلال الدين ملاقات نكرده است ، بلكه اشخاص فراوانى را ديده بود ، اما اين جلال الدين بوده است كه استعداد قبلى او از نظر معلومات و آمادگى چنين تلاطم را مقتضى بوده است . 5 - با اين كه مطالب همه جانبه و همگانى زيادى در مثالها و داستانهاى مثنوى ديده مىشود و خود آن مطالب كشف مىكند كه او حقيقتاً بهر جمعيتى نالان شده و جفت بد حالان و خوش حالان گشته است ، با اين حال از دوران