ابن ميثم البحراني ( مترجم : صاحبي )
330
شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي )
يعنى هر كه به تكبّر خو بگيرد نزد هيچ كس به خير و خوبى ياد نشود بلكه به بدى و زشتى ياد مىشود ، پس به وسيله تكبّر همهء عيبها آشكار مىشود و افتخارات و منقبتها از ميان مىرود ، چون بزرگى و عظمت دو صفت ويژهء حق تعالى هستند و براى هيچ كس روا نيست كه پيرامون آن قرقگاه بگردد . و در حديث قدسى آمده است : بزرگى رداى من و عظمت ازار من است و هر كه در يكى از آن دو با من منازعت كند او را به دوزخ در آورم ، اين روايت را ابو هريره روايت كرده ، و در مصابيح ( 1 ) نقل شده است . و محتمل است كه معناى ديگرى داشته باشد و آن اين است كه : صاحب تكبّر ستايش نمىشود و آفرينندهء خود را نمىستايد چون تكبّرش مانع مىشود كه ديگرى را تعظيم كند و فرمانش را اطاعت نمايد چنان كه تكبّر ، ابليس را بر آن داشت كه فرمان خدا را ترك كند تا آن جا كه بر آدم ( ع ) سجده نكرد و جزو كافران و ناسپاسان شد ، از شرّ صفت تكبّر به خدا پناه مىبريم . 15 - لا برّ مع الشّح امير مؤمنان ( ع ) فرمود : با بخيلى نيكويى وجود ندارد . شارح گويد : شحّ بخل توأم با حرص است . يعنى هر كه به بخل توأم با حرص خو بگيرد دوست ندارد و نمىخواهد كه به كسى با جان و مال كمك كند و فرمان حق تعالى را اطاعت نكند كه فرموده است : در كار نيك و پرهيزكارى به هم كمك كنيد ( 2 ) پس اگر اميد به خوشنودى خداى متعال دارى و مىخواهى به نيكى از تو ياد شود پس به هر كسى با نيكى و احسان نزديك شو و قصدت خشنودى خدا باشد چه آن كه اين كار از هر انسانى خواسته شده است . 16 - لا صحّة مع النهم امير مؤمنان ( ع ) فرمود : با پرخورى تندرستى نيست . شارح گويد : صحّت ضدّ بيمارى و نهم به فتح ( ها ) ميل زياد به غذاست و به كسر ( ها ) شخصى است كه ميل به غذا دارد . يعنى ميل بسيار به غذا به زياد خوردن منجّر مىشود و نتيجهء آن ( تخمه ) است ، و تخمه موجب بيمارى مىشود ، تا آن جا كه يكى از حكيمان گفته است : اگر همهء مردگان
--> ( 1 ) مقصود ، مصابيح السنّة ، از بغوى شافعى است ( به جلد 2 صفحه 121 چاپ بولاق بنگريد ، جز اين كه در آن كتاب بجاى « ادخلته » « قذفته » آمده است . ( 2 ) . . . . قسمتى از آيه 2 سورهء مائده ( 5 ) .