را بيان كرديم به اين دليل كه از آداب نصيحت كردن آن است كه با شخص مورد نصيحت نرم سخن گويد و با او مدارا كند و با صداى آهسته و در خالىترين جاها و پنهانترين حالات نصيحت كند و نسبت به او مهربانى نمايد . و كلماتى كه دور از موضوع مورد نصيحت است بگويد و به كنايه نه روشن و آشكار سخن گويد كه آن رساتر است ، و برايش مثال بزند زيرا مثال از مطلب آشكار نيكوتر مىباشد ، خلاصه آنچه موجب شادمانى روح و به وجود آمدن همدمى مىشود بيان كند و به تدريج آن كار را انجام دهد تا به مقصود برسد سپس در آن فرو رود ، و اگر كنايه و مثال زدن در يك مجلس و روشن بيان كردن منظور در مجلس ديگر باشد درستتر است . چون مطلب بالا معلوم شد ، بايد بدانى كه نصيحت كردن در حضور جمع مخالف با رفق و مداراست و بر ذهن شنونده گران مىآيد و نيروى خشم او را تحريك و در طبع او نفرت ايجاد مىكند ، چون مردم آگاه مىشوند كه او در چه چيز نياز به نصيحت و هشدار دارد و بسا مىشود كه سبب بر انگيخته شدن نيروى خشمش ، فراگيرتر از آنچه كه ما ياد كرديم باشد به اين دليل كه احتمال مىرود كارى كه نصيحت بدان تعلَّق گرفته است از امورى باشد كه انجام آن را پنهان نكند و هر گاه در آن كار رفيقش را آشكارا نصيحت كند نيروى خشمش بر انگيخته شود چون اگر سخن خير خواهانه را با درشتى به او بگويد موجب مىشود وى باور كند كه مردم عقل او را ناقص مىدانند و فكر او را كوچك مىشمارند از اين لحاظ كه به آن كار دست نيافته است و نياز دارد كه در ميان آنان مورد سخن درشت واقع شود ، پس از آن نظر تنفّر پيدا مىكند ، و به همين دليل لازمهء اين كلمه هشدار بر منع از نصيحت كردن به اين شكل مخصوص است ، و خدا سرپرست توفيق است . كلمهء هفتم گفتار آن حضرت ( ع ) : الشّفيع جناح الطالب ( 1 ) . شفيع بال جوينده است . شارح گويد : شفيع كسى است كه چيزى براى ديگرى مىخواهد . گويا در بر آوردن حاجتش پس از آنى كه تنها بوده با او جفت مىشود ، و گفتن لفظ بال كه ويژهء پرنده است بر حسب اصل لغت بر شخص شفيع مجازى نيكو از باب استعاره و تشبيه مىباشد ، مناسبت تشبيه اين است كه چون بال پرنده وسيله اى است كه آنچه را نياز دارد با آن مىطلبد و از

--> ( 1 ) شارح ( ره ) در شرح نهج البلاغه براى شرح اين كلمه گفته است : « لفظ جناح را براى شفيع به اين اعتبار استعاره فرموده است كه مانند بال پرنده وسيله اى براى رسيدن به خواسته اش مىباشد » .