ابن ميثم البحراني ( مترجم : صاحبي )

199

شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي )

( منزلها محو شد ) اذا درست يعنى هر گاه خانه ها خراب شود ( اثرى از آنها باقى نماند ) و مقصود اين است كه توضيح دهد تكرار پوزش خواهى ياد آور شدن شخص مظلوم از گناهى است كه نسبت به او انجام گرفته است و بيان اين حكم اين است كه گوييم : ترك كردار يا گفتارى كه با انجام آن نياز به عذرخواهى مىشويم واجب است پس اگر نياز به عذرخواهى بود بايد كوشش شود كه در خلوت از آن شخص عذرخواهى شود بى آن كه در آنجا كسى باشد كه در پذيرش عذر به دو نياز باشد كه همان شفيعان و واسطه ها مىباشند چون عذرخواهى ميان مردم از امورى است كه در ميان مردم از روى كار زشت شخص پوزشخواه پرده بر مىدارد با آن كه بنا بر پوشاندن كار زشت مىباشد و سبب شكسته شدن آزرم و بر طرف شدن پردهء حيا از چهره و رفتن شرم از حدقهء چشم و موجب ستم در ديدار و ديگر انواع بديها مىشود سپس پوزشخواه بكوشد كه بيش از يك بار عذر نخواهد و به همان بسنده كند چون در تكرار شدن عذر خواهى بديهايى است ، از آن جمله آگاه شدن مردم بر كار زشتى است كه سر زده و نياز به پوزش دارد ، بدى ديگر يادآور شدن كسانى است كه آن جرم را از پوزشخواهى نخست فهميده‌اند و اين كه شخص پوزشخواه را آزار مىدهند . بدى ديگر كه دشوارترين آنهاست ياد آوردن شخص مورد پوزش از گناهى است كه در بارهء او واقع شده است و تحريك دشمنى و كينهء او نسبت به شخصى كه پوزش مىخواهد ، و به سبب همين دشواريش امام ( ع ) آن را اختصاصا ياد فرموده است ، در اين كلمه هشدارى است بر اين كه به خاطر عوامل ياد شده با تكرار نكردن پوزش ، ادب نشان دهد و مقصود اصلى از اين كلمه همان است و آن از بهترين نيكوييهاى سخن و جامعترين آداب بزرگوارانه مىباشد ، و خدا سر پرست هدايت است . كلمهء ششم گفتار آن حضرت ( ع ) : النصح بين الملاء تقريع . نصيحت در ميان جمع سرزنش مىباشد . شارح گويد : نصح و نصيحت هشدار دادن آدمى بر امور خيرى است كه به دنيا و آخرتش ارتباط دارد و ممكن است از آن بى خبر باشد ، و تقريع خشن و سخت سخن گفتن و نكوهش و ملامت مىباشد منظور از اين كلمه ادب كردن نصيحتگر به ادبى است كه براى جلب همدمى شايسته است ، اين همدمى سبب دوستى و الفت مىشود كه ما لزوم تحصيل آن