مغلوب ساختن آن صفت ، صفت پست طمع را رها كنيم ، و چون آدمى از صفت پست خوارى گريزان است و مىكوشد تا فضيلتهايى را كه مخالف آن است به دست آورد همان فضايلى كه كمال نفس در آن مىباشد و رها كردن طمع وسيله اى براى به دست آوردن آن فضيلتهاست بنا بر اين واجب است از طمع و پيروى شهوت دست برداريم ، و خداوند سرپرست توفيق است . كلمهء نوزدهم گفتار آن حضرت ( ع ) : الحرمان مع الحرص . بى بهره شدن با آزمندى است . شارح گويد : حرمان جلوگيرى و منع بخشش است ، امّا حرص را پيش از اين توضيح داديم و حرص و حرمان دو لفظ مهملند لذا قضيّه از قضاياى مهمله مىباشد ، قضيهء مهمله اى كه يقينى باشد حكمى جزيى است بنا بر اين مىگوييم : چون كه بخششها گاهى دنيوى و گاهى اخروى است ، و محروم بودن نسبتى است كه حارم و محروم و محروم منه مىطلبد ( يعنى طرف مقابل مىخواهد ) پس حرمان بر منع بخشش اخروى و دنيوى صدق مىكند ، جز اين كه مناسبتر با كلام امام ( ع ) اين است كه آن را بر منع موهبت اخروى حمل كنيم ، زيرا محروم بودن از موهبت اخروى لازمى از لوازم حرص است كه ناپسند مىباشد براى اين كه پيش از اين روشن شد كه هر كه به لذّتهاى دنيا روى بياورد و در آن فرو رود با دست نيرومند شهوت به پستترين خواسته ها كشانده مىشود ، و لوح نفسش از نقش پذيرى آثار عالم بالا باز بماند ، ديگر آمادگى پذيرش انوار قدسى را ندارد ، و هر كه آمادهء كارى نباشد از آن بى بهره مىماند و آن سبب محروم شدن و علَّت فوت شدن نيكى است بى آن كه كوتاهى يا كاستى در طرف فاعل باشد ، آنچه خوبى به تو رسد از طرف خداست و آنچه بدى به تو رسد از نفس توست ( 1 ) ، چون از خواسته نفس پيروى كردى و آن را آمادهء دريافت احسان مولا نساختى ، و آنچه را در اين مورد گفتيم در نظر بگير كه هر كس براى چيزى آماده نباشد از آن محروم مىشود ، حريص را خواهى يافت كه به جاى به دست آوردن ماندنىترين لذّتها كه حرص ستوده است به كارهايى مشغول مىگردد كه مخالف كارهايى است كه شخص محروم و بدبخت بدان سرگرم مىشود چون استعداد ندارد كه براى لذّتهاى پست و كمال خيالى

--> ( 1 ) نساء ( 4 ) اوّل آيه 79 .