جسمانى كار كند بنا بر اين قضيّه كه : محروميّت و بى بهره ماندن به خاطر آزمندى است صدق مىكند البتّه صدق اين قضيّه در مورد هر دو حريص محروم از هر دو طرف مىباشد ( آن كه در پى لذّتهاى پست است و آن كه در پى ضدّ آن است ) . گاهى اين قضيّه بر حسب ظاهر و معمول به صورت ديگرى نيز صدق مىكند بدين گونه كه حرص ورزى در جستجوى بخششهاى دنيوى گاهى مستلزم محروم شدن طلب كننده است ، و چون گفتيم قضيّه مهمله است ممكن است آن را بر اين مطلوب نيز حمل كنيم . و توضيح آن اين است كه آزمندى ، لجاجت و پافشارى در سؤال را به همراه دارد و آن از امورى است كه طبيعت شخصى كه از او چيزى خواسته مىشود متنفّر است چون لجاجت و پافشارى همراه با صفت پستى است كه طبع آدمى از آن گريزان است و توليد ملال مىكند ، تنفّر كينه اى را كه مخالف با ميل به بخشش است همراه دارد ، بنا بر اين راست است كه آز موجب محروميّت مىباشد و معلول در هستى با علَّت خود همراه است ( معلول از علت هرگز جدا نمىشود ) . و هر گاه انديشه ات را در درياى گوهرهاى سخن آن حضرت به شناورى و ادارى خواهى دانست كه سر چشمه هاى حكمت از آن دريا بر انگيخته شده و جوشيده است ، و دانش بيشتر دانشمندان نهرهائى است كه از او سر چشمه گرفته‌اند . شعر : و هر گاه در كارهاى مشكل داورى كند حكمى مىدهد كه با وحى منزل مطابق است كلمهء بيستم گفتار آن حضرت ( ع ) : عبد الشهوة اذل من عبد الرّق . بندهء شهوت خوارتر از بنده زر خريد است . شارح گويد : اثبات اين حكم نياز به توضيح دو مطلب دارد . 1 - بى ترديد كسى كه فرمانبردار شهوتش مىباشد خوار است يعنى پست و فروتن خواهد بود . 2 - بدون شك خوارى و جوابگويى بندهء شهوت به شهوتش بيشتر از خوارى بندهء زرخريد و پاسخگويى او به مولايش مىباشد . در مطلب اوّل ايرادى نيست چون اطاعت بندهء شهوت از شهوتش و بندگى براى آن معنايى ندارد جز اين كه نسبت به آن فروتنى كند و در دست او ذليل باشد . و ضرورت حكم مىكند كه هر كس مطيع چيزى باشد و براى آن فروتنى كند در