را به هيجان مىآورد و ميل به انتقام او را به گفتار باطل كه موجب خون ريزى در برابر شاهان و غير آنان مىشود مىكشاند و روشن شد كه نظام عالم به آن دو بستگى دارد ( مردانگى و راستى ) . اما نكوهش ، امام ( ع ) فرمود : دروغگويى سر چشمهء دو رويى است به اين دليل كه دروغگو از راستگويى كه نوعى از انواع پارسايى است بيرون شده است چنان كه شخص دور و از رشتهء ايمان بيرون مىرود ، نفاق از گفتار عرب : نفق اليربوع - هر گاه موش از لانه اش خارج شود گرفته شده است ، خداوند تعالى فرموده است : و چه كسى ستمگر از كسى مىباشد كه به خدا دروغ ببندد ( 1 ) ، پس چه كسى ستمگرتر از كسى است كه به خدا دروغ بندد ( 2 ) و روز رستاخيز چهرهء كسانى را كه بر خدا دروغ بسته‌اند سياه مىبينى ( 3 ) . خلاصه نكوهش از دروغ در كتابهاى الهى و سنّتهاى دينى و در ميان مردم دنيا بيش از آن است كه به شماره در آيد ، و اگر نبود در آنها جز همان كه ياد كرديم البتّه در زشتى دروغ كافى بود چه رسد كه دروغ از بزرگترين عوامل محروميّت از خير هميشگى و نعمتهاى آخرت مىباشد چون كسى كه به دروغگويى عادت كرد خود را به ملكه اى آلوده كرده است كه از آن پديد مىآيد و به سبب آن از خوابهاى درست و الهامهاى راست بى بهره مىشود و صفحهء نفس به آن ملكه سياه مىگردد و از پذيرش نقش حق و آراسته شدن به صيقلهاى روحانى و نور گرفتن از انوار عالم بالا بازداشته مىشود پس دروغ بزرگترين سبب خرابى دنيا و آخرت و علَّت محروم شدن از خوشبختى دنيا و آخرت مىباشد از انتخاب بد به خدا پناه مىبريم و از كيفر آتش و دوزخ به او ملتجى مىشويم . كلمهء سيزدهم گفتار آن حضرت ( ع ) : لا وفاء لملول . شخص ملول و خسته را وفا نيست . شارح گويد : وفا ، فضيلتى نفسانى است كه با آن كارهايى كه مورد عهد و پيمان است بهتر به انجام مىرسد و اقدام و مواظبت كردن بر آن كارها كاملتر مىشود اگر چه رنج و زحمت بيشترى را بايد تحمل كرد ، وفاى به عهد و پيمان از بزرگى روح و شهامت و آزرم كه از فضايل و كمالات است نشأت مىگيرد چون هر گاه آدمى بتواند بزرگوارى و وقار را به همراه

--> ( 1 ) انعام ( 6 ) آيات 22 ، 93 عنكبوت ( 29 ) آيه 62 . هود ( 11 ) آيه 18 ، بخش اول اين آيه در سه سورهء ياد شده آمده است . ( 2 ) زمر ( 39 ) آيهء 32 . ( 3 ) زمر ( 39 ) آيه 60 .