حاج ملا هادي السبزواري
528
شرح مثنوى
به شوخى غنجها در عشوه سازى صبا با شاخ گل در دستبازى و ايضاً : درخت سرو به باد شمال پندارى همىفشاند دست و همىگذارد كام ( ( 4547 ) ) مريمان بىشوى آبست از مسيح * خامشان بىلاف و گفتارى فصيح ن 1265 21 - ك 419 28 آبست از مسيح : يعنى آبستن به مسيح . تشبيه دوشيزگان نبات به مريم ، و نتايج ثمار به مسيح باشد . ( ( 4548 ) ) ماه ما بىنطق خوش بر تافته است * هر زبان نطق از فر ما يافته است ن 1265 22 - ك 419 29 ماه ما : حق حقيقى . بىنطق : يعنى بىنطق ظاهر . چه نطق او كلمهء « كن » - كه وجود منبسط است - مىباشد . ( ( 4550 ) ) تا زيادت گردد از شكر اى ثقات * پس نبات ديگرست اندر نبات ن 1266 2 - ك 419 30 تا زيادت : * ( « لَئِنْ شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ » 14 : 7 ( 1 ) . برگشت به قولش ، كه ليك مىگويد . . . ( ( 4551 ) ) عكس آن اينجاست ذَلَّ مَن قَنَع * اندرين طور است عَزَّ مَن طَمَع ن 1266 3 - ك 419 30 عكس آن : به سكون سين . يعنى عكس آن عكس اينجاست . و لفظ « آن » به منزلهء ضمير رابطه است . و خلاصه آن است كه حديث مشهور كه « عَزَّ مَن قَنَعَ وَذَلَّ مَن طَمَعَ » ( 2 ) در امر دنياست ، نه در طلب زيادى نعمت ، به زيادتى شكر و طاعت ، كه اينجا « ذَلَّ مَن قَنَعَ و عَزَّ مَن طَمَعَ » باشد . ( ( 4555 ) ) زن بر قاضى در آمد با زنان * مر زنى را كرد آن زن ترجمان ن 1266 9 - ك 419 34 ترجمان : آن كه از زبان ديگرى سخن گويد . ( ( 4560 ) ) جوحى آمد قاضيش نشناخت زود * كو به وقت لقيه در صندوق بود ن 1266 14 - ك 419 36
--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء ابراهيم ، آيهء 7 . . ( 2 ) تحف العقول در سخنان امام حسن مجتبى عليه السلام . .