كى خواهد طپيد : اگر « كى » استفهام از زمان باشد ، مراد به طپيدن ، حركت استكمالى و تبدّل مقامى و حالى خواهد بود . و اگر به كسر گاف فارسى باشد ، كه علامت حاصل بالمصدر است ، چون بخشندگى و غم خوارگى ، مراد به طپيدن ، ماندن در غرقاب دنيا و دست و پا زدن در اينجاست . ( ( 4509 ) ) يا به طفلى در اسيرى اوفتاد * يا ز اوّل خود ز مادر بنده زاد ن 1263 21 - ك 419 1 يا به طفلى : يعنى به نابالغى به كمال ، به سبب نقصانِ معاصى . يا ز اوّل : يعنى نقصان فطرى و شقاوت جبلَّى . ( ( 4511 ) ) دايما محبوس عقلش در صور * از قفص اندر قفص دارد گذر ن 1264 1 - ك 419 2 از قفص : يعنى از علاقهء اين صورت به علاقهء آن صورت ، و از آن به ديگرى ، گرفتار است . ( ( 4514 ) ) گفت منفذ نيست از گردونتان * جز به سلطان و به وحى آسمان ن 1264 4 - ك 419 3 جز به سلطان : جز به شهود عرفانى و جز به حكمت الهى برهانى ، كما قال الله - تعالى - * ( « اُدْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ » 16 : 125 ( 1 ) . چه ، برهان الهى ، موجب اذعان قلب شود ، و سلطنتى دارد ، كه نتواند از حكم او بيرون شود . پس به اتّباع وحى و الهام و برهان ظلّ علم برهان ديّان ، تواند نفوذ كند عقل به فوق آسمان ، و طيران كند به عالم معنى از اقطار عالم صورت و صندوقهاى تعيّنات جهان . ( ( 4516 ) ) فرجهء صندوق نو نو منكر است * در نيابد كو به صندوق اندر است ن 1264 6 - ك 419 4 فرجهء : فضاى آنها . منكر است : به فتح كاف . يعنى بد و ناشايسته است . در نيابد : چو آن كرمى كه در گندم نهان است زمين و آسمانِ او همان است ( ( 4518 ) ) آن كه داند اين نشانش آن شناس * كو نباشد بىفغان و بىهراس ن 1264 8 - ك 419 5 نشانش آن شناس : اين اقوم است از نسخهء عكس .

--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء نحل ، آيهء 125 . .