او ز كورى : ز نابينايى به معشوق حقيقى . يا هر دو قبر باشد . يعنى اينجا در گور تن ، آن جا هم در گور عالم صور ، محاط است . يا هر دو نابينايى باشد . چنان كه حق - تعالى - فرموده * ( « مَنْ كانَ فِي هذِه أَعْمى فَهُوَ فِي اَلآخِرَةِ أَعْمى » 17 : 72 ( 1 ) . يا عكس اوّل باشد . ( ( 4504 ) ) خلق را از بند صندوق فسون * كى خرد جز انبيا و مرسلون ن 1263 16 - ك 418 38 جز انبيا : نبىِّ مطلق ، مراد است . تا شامل شود اوليا را . كه نبوّت دو قسم است : تشريعى - كه موهبى است و كسبى نيست . و تعريفى ، كه اعمّ است ، و هر ولى را و هر مؤدِّبى را ، حتى المعلم فى المتعلمين را ، شامل است . ( ( 4505 ) ) از هزاران يك كسى خوش منظر است * كه بداند كه به صندوق اندرست ن 1263 17 - ك 418 38 به صندوق اندراست : به صندوق علايقِ دنياى دون و فشارش آن . ( ( 4506 ) ) آن جهان را ديده باشد پيش از آن * تا بدان ضد اين ضدش گردد عيان ن 1263 18 - ك 418 39 آن جهان : افصح است از نسخهء « او جهان را » . ديده باشد : چه ، اهل شهود ، اين خوىهاى خوب يا بد را كه ببينند ، لوازم اينها را كه صور زيبا يا شوهااند ، ببينند . قال - تعالى - * ( « إِنَّ اَلَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ اَلْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً » 4 : 10 ( 2 ) . و في الحديث « إنَّ فِى الجَنَّةِ قيعاناً غُرّاسُها سُبحانَ الله » ( 3 ) . گذشت كه گر ز دستت رفت ايثار زكات . . . ، و ايضاً كشته گر كان هر يكى خوهاى تو . . . و ملكات علوم حقيقيه و مقامات عرفان را كه بيند ، ما وراى آخرتِ صورى را مشاهده كنند . و اگر متخلَّق و متحقق هستند ، مشاهدند « ما لا عَينٌ رَأَت وَلا اُذُنٌ سَمِعَت » . تا بدان ضد : « الدّنيا و الآخرة ضرّتان » . و ضديتشان به جهت آن است كه يكى حركت و ديگرى سكون است . و يكى طلب ، و ديگرى مطلوب . و يكى مغيّا و ديگرى غايت است . و يكى قشر و ديگرى لُبّ . و بالجملة تعرف الاشياء باضدادها . ( ( 4508 ) ) آن كه هرگز روز نيكو خود نديد * او درين ادبار كى خواهد طپيد ن 1263 20 - ك 418 40

--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء اسراء ، آيهء 72 . . ( 2 ) قرآن كريم ، سورهء نساء ، آيهء 10 . . ( 3 ) منبع يافت نشد . .