حاج ملا هادي السبزواري

412

شرح مثنوى

بىتعبير : و اگر تعبير اطلاق كنيم ، تعبير به مثل گوييم . ( ( 2505 ) ) خود هنر آن دان كه ديد آتش عيان * نى گپ دَلَّ عَلَى النّارِ الدُّخان ن 1165 2 - ك 389 25 كه ديد آتش عيان : يعنى عين اليقين به آتش . و اما حق اليقين ، مثل حديدهء محماة به آتش ، پس آن فوق هنر است . نى گپ : به گاف فارسى و پاى فارسى ، مطلق سخن ، خاصه سخن لاف - يعنى نه استدلال ، و آن گاه انّى بلى اين از براى كسانى كه استعدادى ندارند به كار است . ژاژ مىخا : ياوه مىگو . ( ( 2507 ) ) چون دليلت نيست جز اين اى پسر * گوه مىخور در كميزى مىنگر ن 1165 4 - ك 389 26 كميز : بول . چنان كه اطبا در قاروره مىنگرند . ( ( 2508 ) ) اى دليل تو مثال آن عصا * در كفت دَلَّ عَلى عَيبِ العَمى ن 1165 5 - ك 389 26 در كفت دلّ على : يعنى آن عصاى كور ، اعدل شاهدى است بر عيب نابينايى او . ولى اين عيب به نسبت باشد . خاصه دليلى كه ضربى از لِمّى است . خداوند تبارك و تعالى فرموده * ( « قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ » 21 : 24 ( 1 ) . و ايضاً * ( « اُدْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَاَلْمَوْعِظَةِ اَلْحَسَنَةِ وَجادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » 16 : 125 ( 2 ) . از هر چه مىرود سخن دوست خوشتر است جمهورى كه عادت كرده‌اند به تصديق بلا تصوّر و قبول مطلوب - بىدليل و بىتبعيّت رهنمايى و محقّقى - اتباعُ كلِّ ناعق ، و مُنسَلخ از فطرتند . ( ( 2511 ) ) داشت كارى در سمرقند او مهم * جست الاغى تا شود او مستتم ن 1165 12 - ك 389 30

--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء نمل ، آيهء 64 . . ( 2 ) قرآن كريم ، سورهء نحل ، آيهء 25 . .