وحدت ونافى كثرت ممكن الوجود است وبالأخره عرب نيز فاقد ذوق عرفانى نيست . ابن فارض از جمله عارفانى است كه علاوه بر عرفان عملى وانغمار در زهد وتقوا وسلوك طريق مجاهدت ، در عرفان نظرى نيز احاطه وتبحّر قابل توجه داشته و در درك عويصات مسائل تصوف نظرى ، داراى قوهء ادراك وقدرت فكرى قابل توجه است ، به اقوال وعقايد عرفا ومحققان از صوفيه در أدوار اسلامى احاطه داشته و از اين جهت در مقام تقرير مشكلات وتحرير دقايق عرفان ، از هيچ دقيقه اى فرو گذار نكرده وبسيار منظم ومرتب ، درجات ومراتب ومنازل ودقايق مربوط به مباحث را در جملات كوتاه وموجز نظم خود آورده ، ومقام او در اين فن ، به اندازه اى رفيع است كه بزرگترين عرفا در صدد بيان و شرح مقاصد او بر آمده اند وهمهء أكابر نسبت به او خاضع و از او به بزرگى وعظمت نام برده اند وشايد اين قصيده او در باب خود بىنظير بوده و در هيچ زبانى تالى نداشته باشد . اما اينكه دكتر مصطفى نوشته است كه با شيخ أكبر ملاقات نموده وشيخ اظهار تمايل نموده است كه بر قصيده او شرح بنويسد ، اصلى ندارد وگر نه صدر الدين قونوى وتلاميذ او كه با